PRZEGLĄD PUBLIKACJI - część VI (od N do P)

NAKAJIMA KI-27 NATE
Monografie/Monographs No. 11

Oficyna Wydawnicza Kagero, Lublin, 2004

Publikacja nr 11 z serii Monografie/Monographs wydawnictwa Kagero to monografia japońskiego samolotu myśliwskiego Nakajima Ki-27 i powstałego na jego bazie samolotu szkolno-treningowego Manshu Ki-79. Typowy dla książek tego wydawcy dwujęzyczny polsko-angielski tekst szczegółowo opisuje historię powstania i rozwoju samolotów Ki-27 i Ki-79 oraz ich użycie operacyjne w lotnictwie Japonii, Tajlandii i Mandżukuo. Całość uzupełniają: opis malowania i oznakowania, opis techniczny konstrukcji, tabelka danych taktyczno-technicznych Ki-27b i Ki-79a, wykaz jednostek IJAAF użytkujących samoloty Ki-27, wykaz stopni wojskowych japońskiego Lotnictwa Armii, zdjęcia, 9 stron (w tym tzw. "rozkładówka") planów w skali 1:48 i 1:72, 1 strona rysunków w skali 1:48 z zaznaczonymi różnicami pomiędzy poszczególnymi wersjami oraz 15 stron sylwetek barwnych z przykładowymi schematami kamuflażu i licznymi godłami jednostek. Prezentem dla modelarzy jest dołączony arkusz kalkomanii zawierający oznakowanie dla ośmiu samolotów Ki-27 i jednego Ki-79 w skali 1:72 i 1:48 - w tym siedmiu japońskich i dwóch tajlandzkich. Książka powinna zainteresować wszystkich miłośników japońskich samolotów.

NAKAJIMA KI 43 HAYABUSA "OSCAR"
Seria "Pod Lupą" Nr 11

ACE Publication, Wrocław, 1999

Wydany kilka lat temu zeszyt numer 11 z serii monografii modelarskich Pod Lupą wydawnictwa ACE Publication poświęcony jest japońskiemu samolotowi myśliwskiemu Nakajima Ki-43 "Hayabusa", znanemu w kodzie alianckim pod nazwą Oscar. Publikacja opisuje historię powstania i rozwoju konstrukcji oraz użycie bojowe samolotu w barwach lotnictwa Japonii, Mandżukuo, Tajlandii, Indonezji, Francji i Chin. Tekst uzupełnia opis malowania i oznakowania samolotu u wszystkich użytkowników, tabelka podstawowych danych taktyczno-technicznych wybranych wersji, liczne zdjęcia (w tym kilka kolorowych egzemplarza wersji Ki-43-IIb z EAA Museum w Oshkosh), rysunki szczegółów konstrukcji (w tym przekrój perspektywiczny), 12 stron planów w skali 1:72 i 1:48, 5 stron sylwetek barwnych i 9 stron czarno-białych z przykładowymi schematami kamuflażu i oznakowania samolotów Ki-43 oraz opisy dostępnych modeli i akcesoriów modelarskich. Książka powinna zainteresować wszystkich miłośników japońskiego lotnictwa, a zamieszczony materiał ilustracyjny z pewnością okaże się przydatny przy budowie modelu tego samolotu.

NIEIZWIESTNAJA BITWA W NIEBIE MOSKWY 1941-1942 GG.
OBORONITIELNYJ PIERIOD

Izdatielskij Dom "Tiechnika-mołodioży", Moskwa, Rosja, 1999

Bardzo interesująca publikacja, obszernie i szczegółowo opisująca działania lotnicze prowadzone w latach 1941-1942 roku w obronie Moskwy przez sowieckie Wojenno-Wozdusznyje Siły. W kolejnych rozdziałach omówiono stan sowieckich WWS (w tym głównie lotnictwa myśliwskiego Protiwowozdusznoj Oborony Moskwy) w lecie i jesienią 1941 roku, początek ofensywy bombowej niemieckiej Luftwaffe na Moskwę, przebieg i wyniki operacji TAJFUN oraz działania sowieckich myśliwców walczących w obronie stolicy kraju. Tekst uzupełnia około 250 zdjęć, liczne tabelki prezentujące stan sowieckich WWS PWO i niemieckiej Luftwaffe w poszczególnych okresach walk, 11 mapek z rozrysowanym schematycznie przebiegiem niemieckich ataków na Moskwę, 9 załączników z archiwalnymi dokumentami i relacjami z walk oraz 7 stron sylwetek barwnych z przykładami malowania i oznakowania wybranych egzemplarzy sowieckich i niemieckich samolotów. Polecamy tą książkę wszystkim zainteresowanym historią walk powietrznych toczonych na froncie wschodnim.

NIEMIECKIJ SLIED W ISTORII SOWIETSKOJ AWIACJI

RIC Awiantik, Moskwa, Rosja, 1996

Ta książka to kolejne potwierdzenie tezy, że w ostatnich latach ukazuje się w języku rosyjskim mnóstwo interesujących publikacji, które ujawniają nieznane lub skrupulatnie dotąd ukrywane fakty związane z historią sowieckiego lotnictwa. Prezentowana tutaj książka opisuje udział niemieckich konstruktorów, inżynierów i innych specjalistów lotniczych w rozwoju lotnictwa i przemysłu lotniczego w Związku Sowieckim oraz próby niemieckich samolotów prowadzone w tym kraju i/lub przez sowieckich pilotów. W kolejnych rozdziałach przedstawiono początki tej współpracy i ich pierwszy etap w latach 1921-1933, następnie okres przedwojenny z lat 1937-1941 oraz okres trzeci, powojenny, obejmujący lata 1945-1953. Zwłaszcza ten ostatni jest szczególnie ciekawy, gdyż pozwala zapoznać się z ogromnym wpływem, jaki na powojenne sowieckie samoloty miała niemiecka myśl techniczna i niemieccy konstruktorzy. Po wygraniu wojny Związek Sowiecki zdobył w pokonanych Niemczech wiele najnowszych typów samolotów opracowanych podczas II wojny światowej oraz setki konstruktorów, inżynierów i techników, którzy pracowali następnie w Związku Sowieckim na potrzeby WWS. Pozornie przypadkowa i nieco dziwna zbieżność sylwetek niektórych powojennych sowieckich samolotów z najnowszymi projektowanymi w Niemczech podczas wojny konstrukcjami - zbieżność zresztą łatwa do zauważenia dla wielu miłośników lotnictwa już wcześniej - przestaje być od tej chwili "dziwna" i "przypadkowa".

Książka ilustrowana jest wieloma ciekawymi zdjęciami i rysunkami, a dodatkowo także ośmioma stronami sylwetek barwnych różnych samolotów. Polecamy ją wszystkim miłośnikom historii lotnictwa.

NORTH AMERICAN AIRCRAFT 1934-1998
Volume 1

Narkiewicz//Thompson, Santa Ana, California, USA, 1998

Ta dwutomowa książka prezentuje całokształt dorobku jednej z najbardziej znanych amerykańskich wytwórni lotniczych - North American Aviation (NAA). W tomie I, który tu opisujemy, przedstawiono wszystkie zbudowane w firmie NAA konstrukcje lotnicze - od pierwszego, przejętego po firmie General Aviation, obserwacyjnego O-47, poprzez znaną serię samolotów szkolno-treningowych AT-6 "Texan", bombowych B-25 "Mitchell" i myśliwskich P-51 "Mustang", aż do pierwszych odrzutowych konstrukcji powojennych - bombowca B-45 "Tornado" i myśliwców FJ "Fury" i F-86 "Sabre". Opisy wszystkich typów samolotów zawierają historię powstania i rozwoju konstrukcji, dane taktyczno-techniczne wybranych wersji, wykazy wyprodukowanych egzemplarzy (z podaniem numerów fabrycznych, numerów seryjnych USAAC/AAF, rejestracji cywilnych itp. informacji), a także liczne rysunki i zdjęcia (w tym kolorowe) bardzo wysokiej jakości. Książka jest najpełniejszym przeglądem samolotów zbudowanych w tej wytwórni i powinna zainteresować wszystkich miłośników amerykańskiego lotnictwa.

NOWA TECHNIKA WOJSKOWA

Magnum-X, Warszawa, miesięcznik

Czasopismo to ukazało się po raz pierwszy już w 1991 roku, początkowo pod nazwą "Technika Wojskowa". Jego tematyką jest szeroko pojęta technika wojskowa i uzbrojenie od lat I wojny światowej aż do czasów współczesnych - zarówno wojsk lądowych, broni pancernej, artylerii, marynarki wojennej jak i oczywiście lotnictwa. Niemal w każdym numerze można znaleźć ciekawe materiały dotyczące lotnictwa i samolotów z okresu II wojny światowej, w tym wiele nigdzie wcześniej w Polsce nie publikowanych. Dużo uwagi pismo poświęca samolotom mało znanym, w tym również takim, które pozostały jedynie na etapie prototypu i które stanowią ulubiony temat naszych zainteresowań. W wydanych do tej pory numerach można więc znaleźć opisy np. niemieckiego bombowca Junkers Ju 287, myśliwca wysokościowego Blohm und Voss BV 155, włoskiego myśliwca Reggiane Re-2005 "Sagittario", japońskiego Mitsubishi A7M "Reppu", francuskiego bombowca Amiot 350 i wielu innych. Artykuły uzupełnione są zdjęciami, rysunkami i sylwetkami barwnymi prezentującymi przykładowe wzory malowania i oznakowania.

OBLATYWACZE

Colori, Warszawa, 2000

Zawartość tej książki doskonale charakteryzuje na IV stronie okładki sam wydawca. Według jego słów są to "niezwykle interesujące wspomnienia niemieckich pilotów doświadczalnych, przedstawiające m.in. opisy prób z myśliwcem o napędzie rakietowym "Natter", przeznaczonym do rozbijania formacji "Latających Fortec", oraz samolotem DFS 228, uznanym za prekursora słynnej maszyny szpiegowskiej Lockheed U-2. Wspomnienia zawierają też szczegóły pierwszych doświadczeń z zastosowaniem wyrzucanego fotela, holowania jednego samolotu przez drugi za pomocą sztywnego holu o długości jednego metra, tankowania w czasie lotu, jest nawet projekt bombowca, który mógł holować przez Atlantyk myśliwce, mające go osłaniać nad terytorium Stanów Zjednoczonych. Relacje te w dużej części nie były dotychczas publikowane, podobnie jak większość ze stu ilustrujących je rysunków i fotografii. "Oblatywacze" to pasjonująca lektura dla historyków i entuzjastów lotnictwa, stanowiąca cenne uzupełnienie literatury technicznej."

OFENSYWA BOMBOWA

Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa, 2000

Autor tej książki był od lutego 1942 roku aż do końca wojny dowódcą Bomber Command RAF. Był twórcą i realizatorem koncepcji strategicznych nalotów bombowych na Niemcy podczas II wojny światowej. Ta książka to wspomnienia Harrisa spisane przez niego w 1947 roku, zatem krótko po zwycięskim zakończeniu wojny. W tym czasie w Wielkiej Brytanii powoli wygasały zachwyty nad wojennymi osiągnięciami lotnictwa bombowego, za to coraz częściej zaczęły się pojawiać opinie krytykujące zarówno samą koncepcję bombardowań strategicznych, jak i poddające w wątpliwość efekty tych działań. W swojej książce Harris usiłował osiągnąć dwa cele: po pierwsze opisać szczegółowo i fachowo samą ofensywę bombową, którą dowodził przez kilka lat, a także przedstawić przeszkody i zagrożenia, które stały na jej drodze, a po drugie pokazać niewątpliwe osiągnięcia swoich lotników i niepodważalny udział lotnictwa bombowego RAF w osłabieniu potencjału gospodarczego i militarnego III Rzeszy, a tym samym w ostatecznym pokonaniu wroga. Książka ta - jak każda osobista relacja dowódcy wielkiej kampanii wojennej - zasługuje na dużą uwagę wszystkich zainteresowanych historią II wojny światowej.

OKB ILYUSHIN
A HISTORY OF THE DESIGN BUREAU AND ITS AIRCRAFT

Midland Publishing, Hinckley, Wielka Brytania, 2004

Bardzo obszerna książka szczegółowo prezentująca historię biura konstrukcyjnego i dorobek znakomitego sowieckiego konstruktora Siergieja Władimirowicza Iljuszyna. W książce omówiono wszystkie konstrukcje lotnicze, w których projektowaniu brał bezpośredni udział Iljuszyn, a także te, które stworzono w biurze konstrukcyjnym jego imienia już po śmierci Iljuszyna w 1977 roku. Opisano nie tylko samoloty seryjne, ale także konstrukcje doświadczalne, prototypowe i liczne nie zrealizowane projekty. Zwłaszcza te ostatnie zasługują na dużą uwagę, gdyż dotychczas informacje o nich były nadzwyczaj skąpe, a często wręcz w ogóle niedostępne. Opisy poszczególnych typów zilustrowano rysunkami i dużą ilością dobrej jakości zdjęć (w tym kolorowych) oraz uzupełniono danymi taktyczno-technicznymi. Posiadacze książek "OKB MiG" i "OKB Sukhoi" (zobacz niżej) tego samego wydawnictwa także tym razem powinni być zadowoleni. Polecamy wszystkim miłośnikom sowieckiego lotnictwa.

OKB SUKHOI
A HISTORY OF THE DESIGN BUREAU AND ITS AIRCRAFT

Midland Publishing, Leicester, Wielka Brytania, 1996

Wspaniała książka szczegółowo prezentująca historię biura i dorobek znakomitego sowieckiego konstruktora Pawła Osipowicza Suchoja. W książce omówiono wszystkie konstrukcje lotnicze, w których projektowaniu brał udział Suchoj oraz te, które stworzono w biurze konstrukcyjnym jego imienia już po śmierci Suchoja w 1975 roku. Uwzględniono nie tylko samoloty seryjne, ale także konstrukcje doświadczalne, prototypowe i nie zrealizowane projekty. Zwłaszcza te ostatnie zasługują na dużą uwagę, gdyż dotychczas informacje o nich były nadzwyczaj skąpe, a często wręcz w ogóle niedostępne. Opisy poszczególnych typów zilustrowano rysunkami i dużą ilością zdjęć oraz uzupełniono danymi taktyczno-technicznymi. Książkę uzupełniają wykazy sowieckich nazw i skrótów lotniczych oraz uzbrojenia strzeleckiego i rakietowego przenoszonego przez samoloty ze znakiem Su. Jeśli ktoś posiada wcześniejszą książkę pt. "OKB MiG" tego samego wydawnictwa i tym razem się nie zawiedzie. Polecamy wszystkim miłośnikom sowieckiego lotnictwa.

OKINAWA 1945

Wydawnictwo MON, Warszawa, 1983

Jest to jedna z wcześniejszych pozycji wydanych w serii Historyczne Bitwy, obejmującej opracowania najsłynniejszych i najbardziej znaczących bitew w historii ludzkości. Tematem książki jest największa w latach II wojny światowej amerykańska lądowo-morsko-powietrzna operacja zaczepna w wojnie na Pacyfiku, której celem było zdobycie bardzo ważnej ze względów strategicznych wyspy Okinawa w archipelagu Riukiu. Bardzo szczegółowo omówiono w niej sytuację strategiczną panującą na zachodnim obszarze Oceanu Spokojnego przed rozpoczęciem operacji, siły i plany obu stron, a także sam przebieg lądowania i walk toczonych na wyspie i wokół niej od kwietnia do czerwca 1945 roku. Książka koncentruje się wprawdzie na walkach toczonych na lądzie, ale znaczną jej część poświęcono również udziałowi lotnictwa obu stron, w tym tak spektakularnym wydarzeniom jak zatopienie japońskiego pancernika "Yamato" i atakom specjalnych jednostek szturmowych Kamikaze. Publikację uzupełniają zdjęcia i mapki. Książka powinna zainteresować wszystkich miłośników historii II wojny światowej, w tym zwłaszcza wojny na Pacyfiku.

ON SPECIAL MISSIONS
THE LUFTWAFFE'S RESEARCH AND EXPERIMENTAL SQUADRONS 1923-1945
Air War Classics

Classic Publications (Ian Allan Publishing Ltd.), Hersham, Wielka Brytania, 2003

Kolejna książka z serii Air War Classics to historia powstania i działalności specjalnych jednostek badawczych i doświadczalnych niemieckiej Luftwaffe - tzw. Versuchsverband. W kolejnych rozdziałach opisano szczegółowo historię powstania tych jednostek i prowadzone przez nie operacje oraz próby wybranych typów samolotów, w tym także wielu samolotów zdobycznych (np. "Mosquito", "Spitfire", "Typhoon", P-47 "Thunderbolt", P-38 "Lightning" czy P-51 "Mustang"). Tekst uzupełniają liczne zdjęcia (w tym prezentujące wiele mniej znanych samolotów Luftwaffe) i 15 całostronicowych sylwetek barwnych z przykładami malowania i oznakowania samolotów używanych w omawianym okresie przez Versuchsverband. Tradycyjnie już dla tego wydawnictwa książka została wydana na wysokim poziomie edytorskim. Powinna zainteresować zarówno miłośników Luftwaffe, jak i modelarzy, dla których stanowić może znakomity zbiór dokumentacji ikonograficznej niezbędnej przy budowie modeli samolotów zdobycznych w barwach luftwaffe.

OPIERACJA BARBAROSSA
WOZDUSZNYJE SRAŻENJA 1941 GODA

OOO "Strategja KM", Moskwa, Rosja, 2000

Książka ta, wydana jako numer 3/2000 w serii Frontowaja Illustracja, opisuje działania lotnicze toczone w 1941 roku podczas tzw. operacji BARBAROSSA, czyli pierwszego etapu niemieckiej inwazji na Związek Sowiecki. W kolejnych rozdziałach omówiono stan sowieckich WWS przed wybuchem wojny, działania prowadzone przez Luftwaffe i WWS na głównym kierunku niemieckiej ofensywy oraz na froncie północnym, południowo-zachodnim i południowym w czerwcu i lipcu 1941 roku, wynik walk i przyczyny ogromnych strat sowieckiego lotnictwa, zmiany w strukturze organizacyjnej WWS, kontrataki sowieckiego lotnictwa w lipcu-wrześniu 1941 roku oraz działania lotnictwa sowieckiej PWO i lotnictwa morskiego w lecie 1941 roku. Tekst uzupełnia 136 wysokiej jakości zdjęć, liczne tabele prezentujące OdB sowieckich WWS w poszczególnych rejonach frontu oraz 4 strony sylwetek barwnych z przykładami malowania i oznakowania wybranych egzemplarzy sowieckich samolotów. Całość to bardzo ciekawa publikacja, obalająca wiele wcześniejszych mitów i rzetelnie ukazująca fakty związane z sowiecko-niemiecką wojną powietrzną 1941 roku.

OSTATNI LOT ADMIRAŁA YAMAMOTO
Para Bellum Nr 1

AJ-Press, Gdańsk, 2002

Pierwsza książka z najnowszej serii Para Bellum znanego wydawnictwa AJ-Press to szczegółowy opis jednej z najsłynniejszych wojennych akcji amerykańskiego lotnictwa, która doprowadziła do zestrzelenia japońskiego samolotu wiozącego admirała Isoroku Yamamoto - głównodowodzącego Połączonej Floty. W kolejnych rozdziałach opisano życie i służbę admirała Yamamoto w Cesarskiej Marynarce Wojennej, działania amerykańskiego wywiadu prowadzące do złamania szyfrów japońskiej Marynarki, przygotowania i przebieg ataku myśliwców P-38 "Lightning" na formację japońskich samolotów nad wyspą Bougainville oraz długoletnie spory amerykańskich pilotów, publicystów i historyków dotyczące ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii, kto właściwie zestrzelił bombowiec z Yamamoto na pokładzie. Tekst uzupełnia kilkadziesiąt zdjęć. Bardzo ciekawa pozycja dla wszystkich miłośników II wojny światowej, a zwłaszcza historii wojny na Pacyfiku.

OSTATNIA SZANSA LUFTWAFFE

Amber, Warszawa, 2000

Jest to jedna z dość licznych w ostatnich latach publikacji poświęconych różnym "tajnym projektom" niemieckiej Luftwaffe, opracowanym podczas II wojny światowej. Jak stwierdzają we wstępie jej autorzy, książka "...opowiada o ważnych projektach niemieckich konstruktorów lotniczych, które narodziły się w latach wojny. Niektóre z nich na zawsze pozostały w pracowniach inżynierów, inne zakończyły się w stadium budowy prototypu, jeszcze inne weszły do produkcji seryjnej." W kolejnych rozdziałach opisano więc historię pierwszych niemieckich samolotów z napędem rakietowym i odrzutowym, myśliwce rakietowe pionowego startu, pilotowane bomby latające, samoloty myśliwskie i bombowe w układzie latającego skrzydła, śmigłowce i inne wiropłaty, samoloty rozpoznawcze i bombowe dalekiego zasięgu, maszyny o niekonwencjonalnych układach aerodynamicznych lub zespołach napędowych, wielkie samoloty transportowe oraz inne konstrukcje i projekty, które pod względem technicznym daleko wyprzedzały swoją epokę. Książkę uzupełnia kilkadziesiąt zdjęć oraz dodatek w postaci danych taktyczno-technicznych opisywanych w tekście maszyn, jak również słowniczek niemieckich nazw i skrótów lotniczych.

P-26
Mini in Action Number 2

Squadron/Signal Publications, Carrollton, Texas, USA, 1994

Zeszyt nr 2 z wydawanej od kilku lat serii Mini in Action - będącej uzupełnieniem znanych publikacji In Action tego samego wydawnictwa - prezentuje w typowy dla publikacji z tej serii sposób historię powstania i rozwoju oraz zastosowanie bojowe pierwszego amerykańskiego seryjnego samolotu myśliwskiego w układzie jednopłata - Boeing P-26 "Peashooter". W książeczce opisano dzieje prototypów XP-936, wersji seryjnych P-26A i P-26B/C oraz wersji eksportowej Boeing Model 281. Tekst uzupełniają liczne zdjęcia i rysunki (w tym także w trzech rzutach), podstawowe dane taktyczno-techniczne wersji P-26A, a także dwie strony sylwetek barwnych z przykładami malowania i oznakowania. Polecamy tą broszurkę wszystkim hobbystom interesującym się amerykańskim lotnictwem wojskowym z okresu II wojny światowej.

P-35
Mini in Action Number 1

Squadron/Signal Publications, Carrollton, Texas, USA, 1994

Zeszyt nr 1 z wydawanej od kilku lat serii Mini in Action - będącej uzupełnieniem znanych publikacji In Action tego samego wydawnictwa - prezentuje w typowy dla publikacji z tej serii sposób historię powstania i rozwoju oraz zastosowanie pierwszego amerykańskiego seryjnego samolotu myśliwskiego w układzie wolnonośnego dolnopłata o całkowicie metalowej konstrukcji z zakrytą kabiną i chowanym podwoziem - Seversky P-35. Oprócz niego w książeczce opisano także kilka dalszych wersji i odmian rozwojowych, w tym np. NF-1, EP-1/EP-106/P-35A, XP-41, AT-12 "Guardsman" czy P-43 "Lancer". Tekst uzupełniają liczne zdjęcia, rysunki w trzech rzutach oraz podstawowe dane taktyczno-techniczne wybranych typów, a także dwie strony sylwetek barwnych z przykładami malowania i oznakowania. Polecamy tą broszurkę wszystkim miłośnikom amerykańskiego lotnictwa wojskowego, w tym zwłaszcza mniej znanych konstrukcji.

PEARL HARBOR 1941
Bitwy i Kampanie Nr 10

AJ-Press, Gdańsk, 2001

Wydana jako publikacja nr 10 w ramach serii Bitwy i Kampanie książka ukazała się chyba w najlepszym możliwym momencie - w 60-tą rocznicę zaskakującego japońskiego ataku lotniczego na amerykańską bazę lotniczo-morską w Pearl Harbor na wyspie Oahu na Hawajach. W kolejnych rozdziałach niezwykle szczegółowo przedstawiono japońskie przygotowania do Operacji Hawajskiej, skład i organizację sił lotniczych i morskich wyznaczonych do jej przeprowadzenia oraz sam przebieg i skutki nalotu. Tekst uzupełniają liczne zdjęcia, mapki, rysunki i tabele, a także 15 stron sylwetek barwnych z przykładami malowania i oznakowania japońskich i amerykańskich samolotów. Dodatkowo w postaci załączników zamieszczono m.in. informacje o organizacji japońskiego lotnictwa morskiego, przetłumaczone fragmenty oryginalnego planu ataku, szyk przelotu samolotów Pierwszej i Drugiej Fali Uderzeniowej oraz informacje o japońskich samolotach biorących udział w ataku. Książka powinna zadowolić wszystkich zainteresowanych historią II wojny światowej, w tym zwłaszcza działań na Pacyfiku, choć większość informacji, zdjęć i rysunków nie jest żadną nowością i była już wcześniej opublikowana w zeszycie nr 6 z serii Kampanie Lotnicze tych samych autorów i tego samego wydawnictwa.

PIAGGIO P.108
Ali d'Italia 15

La Bancarella Aeronautica, Torino, Włochy, 2000

Wydany kilka lat temu zeszyt nr 15 ze znanej włoskiej serii monografii Ali d'Italia równie znanego wydawnictwa La Bancarella Aeronautica poświęcony jest jedynemu czterosilnikowemu samolotowi bombowemu służącemu w Regia Aeronautica - Piaggio P.108. Był to jeden z mniej licznych samolotów włoskiego lotnictwa, budowany w wersji bombowej P.108B, szturmowej do zwalczania celów morskich P.108A, transportowej P.108T i cywilnej pasażerskiej P.108C. Typowy dla książek z tej serii dwujęzyczny włosko-angielski tekst opisuje historię powstania tej ciekawej konstrukcji oraz użycie bojowe samolotu w barwach Regia Aeronautica podczas II wojny światowej. Całość uzupełniają liczne zdjęcia (w tym szczegółów konstrukcji wewnętrznej), plany w skali 1:72 wersji P.108B Serie II, sylwetki barwne z przykładowymi schematami kamuflażu oraz opis techniczny samolotu i krótki opis dostępnych na rynku modeli. Publikacja powinna zainteresować wszystkich miłośników włoskiego lotnictwa oraz modelarzy, dla których może być cennym źródłem informacji potrzebnych przy budowie modelu.

PIKIRUJUSZCZIJ BOMBARDIROWSZCZIK PE-2
(czast' 1)
Armada No 13

Eksprint, Moskwa, Rosja, 1999

Zeszyt nr 13 z serii Armada to pierwsza część monografii chyba nasłynniejszego sowieckiego samolotu bombowego z okresu II wojny światowej - dwusilnikowego bombowca nurkującego Pietlakow Pe-2. W części 1 bardzo szczegółowo opisano historię powstania i rozwoju bombowca, jego konstrukcję, a także zastosowanie na froncie podczas II wojny światowej. Nie zabrakło również informacji o jego bezpośrednim przodku, od którego rozpoczęła się historia samolotu - myśliwcu wysokościowym WI-100. Opisano także modyfikację Pe-2 napędzaną silnikami gwiazdowymi typu M-82. Całość uzupełniono ogromną ilością 125. zdjęć, trzema stronami sylwetek barwnych z przykładami malowania i oznakowania wybranych egzemplarzy (w tym kilka w naprawdę niezwykłych i interesujących kamuflażach) oraz znakomitymi planami w skali 1:72 samolotu Pe-2 standardu z lata-jesieni 1941 roku, Pe-2 ze 110. i 350. serii produkcyjnej, Pe-2 z silnikami M-82 oraz myśliwca WI-100.

PIKIRUJUSZCZIJ BOMBARDIROWSZCZIK PE-2
(czast' 2)
Armada No 18

Eksprint, Moskwa, Rosja, 2000

Zeszyt nr 18 z serii Armada to druga część opisanej wyżej monografii bombowca Pietlakow Pe-2, produkowanego i używanego przez sowieckie lotnictwo praktycznie przez cały okres II wojny światowej. Tym razem autorzy skupili się na opisaniu dalszych licznych wersji i modyfikacji samolotu, w tym np. odmian myśliwskich Pe-2I (z 1941 roku), Pe-3, Pe-3bis i Pe-2WI, nocnej Pe-2 z radarem typu "Gniejs-2", szkolnej Pe-2UT, rozpoznawczej, morskiej, a także wariantów opracowanych w biurze konstrukcyjnym W. M. Miasiszczewa po śmierci W. M. Pietlakowa w 1942 roku, np. Pe-2I (z 1944 roku), Pe-2M, Pe-2F, Pe-2A, Pe-2B, DB-108, WB-109 i innych. Oprócz opisu historii powstania, rozwoju i zastosowania poszczególnych wersji samolotu - w tym także w siłach powietrznych innych państw - w części tej zamieszczono również dane taktyczno-techniczne najważniejszych wariantów samolotu Pe-2. Ponadto zeszyt ten uzupełniono 86. zdjęciami, dwoma stronami sylwetek barwnych, planami w skali 1:72 myśliwca Pe-3 wczesnych serii oraz rysunkami sylwetek bocznych kilkunastu innych wersji, modyfikacji i odmian różnych serii produkcyjnych samolotów Pe-2 i Pe-3. Jest to bez wątpienia najobszerniejsze i najdokładniejsze z wydanych do tej pory opracowań na temat tego samolotu, które z pewnością zadowoli wszystkich miłośników lotnictwa i modelarzy.

PLANE NAMES & BLOODY NOSES
THE 100TH BOMB GROUP (HEAVY) UNITED STATES ARMY AIR FORCE
(Plane Names Volume 2)

Design Oracle Partnership, Dorset, Wielka Brytania, 2000

Tych, którzy mieli okazję zapoznać się z wydanymi wcześniej książkami Raya Bowdena, nie trzeba zachęcać do sięgnięcia po tę pozycję. Nazwisko autora jest wystarczającą gwarancją dobrej lektury. Bowden to dociekliwy i skrupulatny badacz. Po dwunastu latach studiowania dokumentów oraz kompletowania wspomnień amerykańskich weteranów powstała unikalna książka opowiadająca historię 100. Grupy Bombowej stacjonującej podczas II wojny światowej w Wielkiej Brytanii.

W sposób typowy dla autora historię poznajemy poprzez losy wybranych bombowców B-17, które służyły w tej jednostce. Bowden opisuje w swej książce dzieje wszystkich znanych Latających Fortec 100. Grupy, które nosiły imiona własne. Nazwy te, nierzadko w towarzystwie wysokiej klasy malowideł, zdobiły zwykle nosy samolotów. Stąd też ich angielska nazwa
nose-art.

Polski czytelnik, podobnie jak w przypadku poprzednich książek Raya Bowdena, i w tej publikacji znajdzie coś interesującego dla siebie. I to nie tylko ze względu na udział 100. Grupy w zrzucie pomocy dla powstańczej Warszawy. Okazuje się bowiem, że lotnicy z tej jednostki pojawiali się nad Polską przy kilku innych okazjach, atakując niemieckie instalacje w Malborku, Policach, Szczecinie i Drohobyczu. Dwa razy także dolecieli w rejon Poznania, ale musieli zrezygnować ze zrzutu bomb, gdyż cel pokrywała gruba warstwa chmur. Co prawda w podobnych przypadkach używano zazwyczaj radaru, ale ze względu na mniejszą dokładność takiego ataku nie stosowano go nad terenami sojuszniczymi, aby uniknąć niepotrzebnych ofiar.

Historia jednego z samolotów tej jednostki jest szczególnie interesująca, gdyż jego załodze udało się szczęśliwie wylądować w Polsce, pod Kościanem, gdy ich maszyna została poważnie uszkodzona nad Berlinem przez odrzutowce Luftwaffe.

Na niemal 300 stronach "Plane Names & Bloody Noses" zawarł Ray Bowden historie ponad 260 bombowców. W tym dane zmieniających się załóg, przebieg służby oraz jej zakończenie (niekiedy tragiczne). llustrację stanowi ponad 360 zdjęć, z których wiele jest publikowanych po raz pierwszy. Uzupełnienie stanowi lista 306 lotów bojowych wykonanych przez 100. Grupę Bombową wraz z wykazem Latających Fortec, które zostały podczas nich bezpowrotnie utracone.

Ten, kto zna już "Plane Names & Fancy Noses" Vol.1 lub "Tales to Noses over Berlin" będzie zapewne chciał zapoznać się i z tą książką Raya Bowdena. Wszystkim innym szczerze ją polecam.

Michał Mucha

Informację o książce otrzymaliśmy dzięki uprzejmości Michała Muchy. Dziękujemy !

PLANE NAMES & FANCY NOSES
THE 91ST BOMB GROUP (HEAVY) UNITED STATES ARMY AIR FORCE
(Plane Names Volume 1)

Design Oracle Partnership, London, Wielka Brytania, 1993

Używany w języku angielskim termin nose-art można próbować przetłumaczyć jako "sztuka nosowa", ale odnoszę wrażenie, iż nadal niewiele mówi to polskiemu czytelnikowi. Nose-art to po prostu efekt niczym nie skrępowanej działalności twórczej personelu latającego i obsługi naziemnej, ozdabiających głównie nosy swych samolotów fantazyjnymi nazwami i malowidłami. Z prawdziwą eksplozją nose-artu mieliśmy do czynienia podczas drugiej wojny światowej na samolotach bombowych i myśliwskich United Stated Army Air Force.

"Plane Names & Fancy Noses" Volume 1 Raya Bowdena jest udaną próbą przedstawienia historii 91. Grupy Bombowej 8. Armii Lotniczej w Europie poprzez nose-art na 270 Latających Fortecach. Opis każdego egzemplarza bombowca stanowi odrębną całość. Można w nim znaleźć dane o przebiegu służby, załogach oraz dziejach, pochodzeniu i twórcy nose-artu. Ilustrację losów poszczególnych samolotów stanowi około 400 fotografii, z których wiele nie było wcześniej publikowanych. Oprócz tego w tej znakomitej ksiażce znaleźć można zestawienie 340 lotów bojowych 91. Grupy Bombowej z wykazem utraconych samolotów, pełną listę załóg Fortec, które miały nazwy własne i zostały utracone podczas działań bojowych oraz wykaz numerów seryjnych kilkuset innych Fortec, o których wiadomo, że przydzielone były do tej grupy. Bardzo pomocny jest także szczegółowy skorowidz nazwisk i nazw samolotów.

W wyniku czteroletnich wnikliwych badań powstało jedno z najlepszych, jeśli nie najlepsze, opracowanie dotyczące nose-artu z okresu drugiej wojny światowej. "Plane Names & Fancy Noses" Volume 1 Raya Bowdena można śmiało polecić zarówno młodym entuzjastom lotnictwa, jak i profesjonalistom.

Michał Mucha

Informację o książce otrzymaliśmy dzięki uprzejmości Michała Muchy. Dziękujemy !

PODNIEBNE LOTY HANNY REITSCH

Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa, 2000

Jest to biografia bezsprzecznie najwybitniejszej niemieckiej pilotki, jednej z najbardziej znanych - choć z racji nazistowskich przekonań bardzo kontrowersyjnych - postaci światowego lotnictwa, nie ustępującej sławą takim lotnikom jak Amelia Earhart, Charles Lindbergh czy Chuck Yeager. Książka wydana została przez wydawnictwo Bellona w ramach tzw. Brunatnej serii, prezentującej znane i nieznane aspekty wydarzeń związanych z dwunastoletnim okresem istnienia III Rzeszy i życiorysy ludzi tworzących wówczas historię tego kraju. O Hannie Reitsch, bohaterce tej książki, wydawca pisze m.in. tak (na IV stronie okładki): "...była niemiecką pilotką-oblatywaczką, mistrzynią akrobatyki lotniczej, rekordzistką w lotach szybowcowych. Miała honorowy stopień kapitana Luftwaffe, testowała helikoptery oraz inne statki powietrzne, w tym również myśliwce odrzutowe i wersje załogowe samolotu-pocisku Fi 103 [...] Gdy Trzeciej Rzeszy zaczęła zagrażać klęska, zaproponowała sformowanie jednostki pilotów-samobójców...".

POLIKARPOV U-2/PO-2

MBI, Praha, Czechy, 2002

Jedna z najnowszych publikacji czeskiego wydawnictwa MBI, wydana w ramach serii Model File, poświęcona jest jednemu z najbardziej znanych sowieckich samolotów - wielozadaniowemu Polikarpow U-2/Po-2. Dwujęzyczny czesko-angielski tekst szczegółowo opisuje historię powstania i rozwoju konstrukcji oraz liczne wersje rozwojowe (w tym także cywilne). Opisano również użycie bojowe samolotu, choć ze względu na znaczne jego rozpowszechnienie temat ten potraktowano bardzo skrótowo. Całość uzupełniają liczne zdjęcia (w tym szczegółów konstrukcji), 3 strony planów w skali 1:48 wersji Po-2LNB oraz 7 stron sylwetek barwnych z przykładami malowania i oznakowania samolotu w lotnictwie ZSRS, Finlandii, Czechosłowacji i Jugosławii, a także opis techniczny samolotu i podstawowe dane taktyczno-techniczne. Publikacja powinna zainteresować wszystkich miłośników sowieckiego lotnictwa, a dla modelarzy może być niezłym źródłem informacji (zwłaszcza zdjęć) przydatnych przy budowie modelu.

POLISH AIRCRAFT 1893-1939

Putnam & Company, London, Wielka Brytania, 1971

Monumentalne, liczące 760 stron dzieło Jerzego B. Cynka, od lat uważane za kompendium wiedzy o polskich samolotach i polskim lotnictwie do 1939 roku. Książka w sposób encyklopedyczny opisuje wszystkie konstrukcje powstałe w Polsce w okresie od 1893 do 1939 roku. Ujęte zostały również konstrukcje amatorskie, prototypy jak i niezrealizowane projekty. Bogate opisy ilustrowane są zdjęciami i rysunkami w trzech rzutach autorstwa Wacława Klepackiego. Jak zawsze u Cynka książka napisana jest doskonałą angielszczyzną, zaś wszelkie nazwy własne zachowują oryginalną pisownię z polskimi znakami diakrytycznymi (wielka to rzadkość, a zarazem dowód niezwykłej rzetelności autora i wydawcy). Całość podzielona jest na cztery główne części: konstrukcje pionierskie do 1918 roku, główne wytwórnie lotnicze w latach 1918-1939 (CWL, PZL, Plage i Laśkiewicz, LWS, WWS "Samolot", PWS, DWL), konstrukcje amatorskie i indywidualne oraz szybowce. Obecnie pozycję tą można zdobyć wyłącznie na aukcjach lub w antykwariatach i znalezienie egzemplarza w dobrym stanie za cenę poniżej 100 USD należy uważać za niezwykłą okazję.

Informację o książce otrzymaliśmy dzięki uprzejmości p. Romana Postka. Dziękujemy !

POLSKI CANT

Wydawnictwo Karnak, Tarnobrzeg, 1998

Ta niewielka książeczka jest niezwykle ciekawym zapisem efektów wieloletnich poszukiwań autora, mających na celu wyjaśnienie historii zakupionych przez Polskę przed II wojną światową włoskich wodnosamolotów Cant Z.506B "Airone". Opisano w niej historię powstania i rozwoju tej konstrukcji, zbudowanej w zakładach lotniczych stoczni CRDA w Monfalcone, przyczyny i okoliczności, które doprowadziły do podjęcia decyzji o zakupie tych samolotów dla Morskiego Dywizjonu Lotniczego, a przede wszystkim losy jedynego dostarczonego do Polski egzemplarza tego typu, w tym zwłaszcza po 1 września 1939 roku. W tym zakresie publikacja ta jest najobszerniejszym opracowaniem tego rodzaju, jakie kiedykolwiek się ukazało. Książkę uzupełnia kilka zdjęć i rysunków, w tym także mapki przedstawiające trasę przelotu do Polski naszego jedynego Canta oraz miejsce jego ostatniego wodowania na jeziorze Siemień. Przedstawione informacje poparte są licznymi materiałami archiwalnymi oraz relacjami naocznych świadków (na ich podstawie pan Krzysztof Sikora w numerze 10 czasopisma modelarskiego miniREPLIKA pokusił się nawet o odtworzenie malowania i oznakowania tego jedynego polskiego Canta - zobacz tutaj). Polecamy tą pozycję wszystkim hobbystom zainteresowanym historią polskiego przedwojennego lotnictwa wojskowego.

POLSKIE KONSTRUKCJE LOTNICZE 1893-1939

Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa, 1976

Monumentalne dzieło omawiające całokształt polskiej myśli technicznej w lotnictwie od 1893 do 1939 roku. Zasadniczą część książki stanowią obszerne opisy historyczne i techniczne polskich samolotów i szybowców, zbudowanych lub tylko zaprojektowanych w okresie poprzedzającym II wojnę światową. Są one uzupełnione wieloma zdjęciami, rysunkami i danymi technicznymi. Jest to podstawowe kompendium wiedzy na temat polskich samolotów (nie tylko) wojskowych, obok równie znakomitych książek Andrzeja Morgały "Polskie samoloty wojskowe 1918-1939" i "Samoloty wojskowe w Polsce 1924-1939" czy Jerzego B. Cynka "Polish Aircraft 1893-1939", mimo że przez minione niemal ćwierć wieku ukazało się wiele dalszych opracowań - w tym monograficznych - zawierających nowsze i bardziej szczegółowe informacje o wybranych typach. Niezbędna pozycja w biblioteczce każdego entuzjasty polskiego lotnictwa, zwłaszcza z przedwojennego okresu jego historii. Ówczesny nakład książki był wręcz symboliczny (zaledwie 5 tys. egzemplarzy !), ale na szczęście w 2004 roku ukazał się tom I nowej, uzupełnionej i poprawionej edycji (zobacz niżej).

W rzeczywistości książka miała ciemnoniebieską obwolutę z białymi literami, ale w naszym posiadaniu jest niestety egzemplarz bez obwoluty :)

POLSKIE KONSTRUKCJE LOTNICZE DO 1939 R.
(tom I)

Wydawnictwo Stratus, Sandomierz, 2004

Gruntownie poprawione i uzupełnione wydanie słynnej książki znanego historyka omawiającej całokształt polskiej myśli technicznej w lotnictwie od jej początków aż do 1939 roku (zobacz wyżej). Doskonały poziom edytorski, wysokiej jakości zdjęcia i na nowo wykreślone rysunki nadają tej publikacji zupełnie nową jakość. Zasadniczą część książki stanowią obszerne opisy historyczne i techniczne polskich samolotów i szybowców (cywilnych i wojskowych), zbudowanych lub tylko zaprojektowanych przed II wojną światową. Są one uzupełnione zdjęciami, rysunkami i danymi technicznymi. W kolejnych rozdziałach tomu I opisano konstrukcje pionierskie do 1918 roku, konstrukcje amatorskie z lat 1919-1930, samoloty CWL, WWS "Samolot", ZM "Plage i Laśkiewicz", LKL, PWS i Sekcji Lotniczej KMSPW oraz szybowce pionierskie z lat 1893-1914, konstrukcje I Konkursu Ślizgowców z 1923 roku, II Konkursu Ślizgowców z 1925 roku i konstrukcje amatorskie z lat 1924-1939. Całość poprzedzono wstępem prezentującym rozwój przemysłu i techniki lotniczej w Polsce. Jest to bez wątpienia podstawowa pozycja w biblioteczce każdego miłośnika tytułowych polskich konstrukcji lotniczych.

POLSKIE LOTNICTWO MORSKIE 1920-56
Kampanie Lotnicze Nr 19

AJ-Press, Gdańsk, 1998

Zeszyt nr 19 z serii Kampanie Lotnicze wydawnictwa AJ-Press poświęcony jest historii polskiego lotnictwa morskiego - od momentu jego powstania w 1920 roku do bardzo znaczącego dla dziejów naszego kraju 1956 roku. W książce niezwykle szczegółowo omówiono pierwszy okres istnienia lotnictwa morskiego w latach 1920-1923, jego rozwój w latach 1924-1932, funkcjonowanie w ramach Marynarki Wojennej w latach 1933-1939 i działania w Wojnie Obronnej we wrześniu 1939 roku (w tym np. losy jedynego polskiego egzemplarza wodnosamolotu Cant Z.506B "Airone", którym zresztą jeden z autorów poświęcił oddzielną książkę pt. "Polski Cant"), czemu poświęcono aż 48 z 72 stron tekstu. Znacznie mniej obszernie, w postaci krótkiej zaledwie 4-stronicowej kroniki, przedstawiono dzieje polskiego lotnictwa morskiego w latach 1939-1945. Książkę zamyka liczący 20 stron opis historii Lotnictwa Marynarki Wojennej w Polsce w pierwszej dekadzie po zakończeniu II wojny światowej. Uzupełnieniem tekstu są liczne archiwalne zdjęcia oraz - tradycyjnie już dla wszystkich publikacji tego wydawnictwa - sylwetki barwne wybranych samolotów służących w omawianym okresie w polskim lotnictwie morskim (w tym np. tak mało znanych jak wodnosamolot Lublin R-XX czy amfibia Nikol A-2). Pozycja ta zasługuje na dużą uwagę wszystkich miłośników polskich skrzydeł, zwłaszcza z przedwojennego okresu jego historii, a dla modelarzy może być inspiracją do stworzenia niezwykle ciekawej temetycznie kolekcji.

POLSKIE LOTNICTWO MYŚLIWSKIE W BOJU WRZEŚNIOWYM

AJ-Press, Gdańsk, 2000

Monumentalne dzieło znanego polskiego historyka lotniczego wydane zostało z pewnym opóźnieniem w stosunku do pierwotnych planów, gdyż książka miała się ukazać już jesienią 1999 roku - w 60-tą rocznicę Września. Przedstawiono w niej dzień po dniu, z kronikarską wręcz dokładnością - po raz pierwszy w polskiej historiografii w sposób tak pełny i kompletny - całokształt działań polskiego lotnictwa myśliwskiego podczas Wojny Obronnej we Wrześniu 1939 roku. Szczegółowy opis wrześniowych walk poprzedzono obszernym wstępem, ukazującym przygotowania wojenne i plany mobilizacyjne Polski i Niemiec oraz stan sił i organizację lotnictwa obu stron. W ostatnich rozdziałach zawarto natomiast podsumowanie przebiegu walk, ocenę działań bojowych Luftwaffe i lotnictwa polskiego oraz wnioski z nich płynące. Tekst uzupełniają liczne zdjęcia i rysunki (w tym część prezentowanych jest po raz pierwszy), a także 42 tablice i 136 zestawień tabelarycznych, ukazujących na mapach, wykresach i w postaci danych liczbowych rejony dyslokacji i działań polskiego lotnictwa, jego stan i organizację, strukturę jednostek lotniczych oraz odniesione straty i zwycięstwa. Książkę zamykają skorowidze, wykaz źródeł oraz 16 stron barwnych, na których zamieszczono m.in. godła polskich eskadr myśliwskich i sylwetki samolotów z przykładami malowania i oznakowania.

Niewątpliwą zaletą książki jest też jej bardzo wysoki poziom edytorski, co znalazło swoje odbicie w jej cenie. Jest to jedna z najdroższych znanych nam książek nt. lotnictwa wydanych dotychczas w naszym kraju. Mimo to polecamy tą wspaniałą książkę wszystkim miłośnikom historii II wojny światowej, a zwłaszcza miłośnikom historii polskich skrzydeł.

POLSKIE LOTNICTWO WE FRANCJI 1940

Stratus, Sandomierz, 2002

Wydane na bardzo wysokim poziomie edytorskim kolejne monumentalne dzieło jest pierwszą w Polsce próbą całościowego i tak obszernego opisania historii działań polskiego lotnictwa wojskowego we Francji w 1940 roku. W kolejnych rozdziałach przedstawiono zarys polsko-francuskich kontaktów lotniczych w 20-leciu międzywojennym, tworzenie struktur polskiego lotnictwa we Francji po klęsce wrześniowej, a przede wszystkim historię wszystkich sformowanych we Francji jednostek lotniczych (myśliwskich, bombowych i obserwacyjnych), w tym np. dywizjonu GC 1/145, tzw. Eskadry Montpellier, luźnych kluczy frontowych i wielu innych. W ostatnich rozdziałach zawarto opis ewakuacji polskiego personelu lotniczego po klęsce Francji i podsumowano wysiłek bojowy polskiego lotnictwa. Tekst uzupełniają 664 zdjęcia (w tym część prezentowanych jest po raz pierwszy), 62 tabele i zestawienia oraz kilkanaście map z zaznaczonymi rejonami dyslokacji i szlakiem bojowym polskiego lotnictwa. Z kolei w 13 załącznikach znaleźć można m.in. stan, organizację i strukturę jednostek lotniczych, wykaz zwycięstw i strat, teksty francusko-polskich umów lotniczych, francuskie stopnie wojskowe i ich polskie odpowiedniki czy zestawienie wykorzystywanych samolotów wraz z ich numerami, datami itp. Książkę zamykają rysunki w skali 1:72 i 1:96 30 typów samolotów, na których latali we Francji polscy lotnicy, indeksy nazwisk i nazw, obszerny wykaz bibliografii oraz 15 stron barwnych sylwetek samolotów z przykładami malowania i oznakowania. Polecamy tą książkę wszystkim miłośnikom historii II wojny światowej, w tym szczególnie miłośnikom historii polskich skrzydeł.

POLSKIE SAMOLOTY WOJSKOWE 1918-1939

Wydawnictwo MON, Warszawa, 1972

W książce przedstawiono historię i rozwój polskiego lotnictwa wojskowego w okresie międzywojennym. W kolejnych rozdziałach omówiono warunki rozwoju lotnictwa na tle sytuacji gospodarczo-politycznej w kraju, organizację i skład polskiego lotnictwa wojskowego w latach 1918-1939 roku, a przede wszystkim sprzęt lotniczy wykorzystywany w okresie międzywojennym przez polskie lotnictwo. Opisano historię powstania, rozwoju i użycia poszczególnych typów samolotów myśliwskich, liniowych, bombowych, towarzyszących, szkolnych, sanitarnych, transportowych, morskich, a także licznych nie zrealizowanych projektów, jak również samolotów zakupionych za granicą w 1939 roku, balonów wojskowych i innych statków latających (w tym np. szybowców czy wiatrakowca Cierva C-30). Każdy opis uzupełniony został zdjęciami, rysunkami i danymi taktyczno-technicznymi. Jest to podstawowe kompendium wiedzy na temat przedwojennych polskich samolotów wojskowych, obok równie znakomitej książki Andrzeja Glassa pt. "Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939".

Oczywiście przez minione 30 lat ukazało się wiele nowszych opracowań, zawierających bardziej szczegółowe informacje o wybranych konstrukcjach. Mimo to książka nadal może zainteresować wszystkich miłośników lotnictwa spod znaku biało-czerwonej szachownicy. W 2003 roku ukazało się uzupełnione i poprawione wydanie pod tytułem "Samoloty wojskowe w Polsce 1924-1939".

POWIETRZNY ATAK SPOD WODY
HISTORIA "PODWODNYCH LOTNISKOWCÓW"
Bitwy i Kampanie Nr 11

AJ-Press, Gdańsk, 2002

Publikacja nr 11 z serii Bitwy i Kampanie znanego wydawnictwa AJ-Press to polska edycja książki wydanej pierwotnie w języku angielskim przez wydawnictwo Tempus Publishing. W kolejnych rozdziałach książki opisano powstanie koncepcji umieszczenia samolotu na pokładzie okrętu podwodnego, pierwsze próby przeprowadzone w Niemczech jeszcze w latach I wojny światowej, rozwój koncepcji i nowe konstrukcje badane w okresie międzywojennym w Wielkiej Brytanii, Francji, USA, Włoszech, Związku Sowieckim i Japonii, użycie operacyjne samolotów bazujących na okrętach podwodnych podczas II wojny światowej w Niemczech i Japonii oraz dalsze próby prowadzone po wojnie, głównie w USA. Tekst uzupełniają liczne zdjęcia i rysunki. Książka powinna zainteresować wszystkich miłośników nietypowych konstrukcji lotniczych.

PROTOTYPY SAMOLOTÓW BOJOWYCH
POLSKA 1936-1939

Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław, 1990

Treść tej niezwykle interesującej książki jest de facto obszernym fragmentem rozprawy doktorskiej autora, obronionej w 1986 roku w Instytucie Historycznym Uniwesytetu Wrocławskiego. Zasadniczą jej część stanowi bardzo szczegółowy opis prac w dziedzinie konstrukcji samolotów bojowych w Polsce w latach 1936-1939 na tle ogólnej sytuacji gospodarczej i prowadzonej wówczas polityki obronnej kraju. Książka ma układ chronologiczno-rzeczowy, co utrudnia nieco wyłowienie informacji o poszczególnych typach samolotów, ale też nie ich opis był głównym celem autora. Ważniejsza była próba odpowiedzi na pytanie, czy projektowane wówczas samoloty odpowiadały potrzebom polskiego lotnictwa wojskowego i czy właściwie wykorzystano potencjał polskiego przemysłu lotniczego. Jest to znakomite uzupełnienie innych książek i monografii poświęconych historii przedwojennych polskich samolotów wojskowych, również ze względu na bogaty wykaz literatury. Polecamy ją wszystkim miłośnikom polskich skrzydeł (zobacz także "Samoloty bojowe i zakłady lotnicze. Polska 1933-1935" tego samego autora).

Jedyną naszym zdaniem wadą publikacji jest jej szata graficzna. Książka przypomina uczelniany skrypt, co niestety nie ułatwia lektury (wszyscy, którzy mieli kontakt z takimi wydawnictwami wiedzą, o co chodzi). Szkoda, że dysponując współczesnymi technikami poligraficznymi wydaje się jeszcze książki w takiej formie.

PZL 38 WILK

Wydawnictwo Militaria, Warszawa, 1995

Wydany blisko 10 lat temu zeszyt nr 3 wydawnictwa Militaria to bardzo interesująca monografia polskiego dwusilnikowego samolotu myśliwskiego (pościgowego) PZL-38 "Wilk", skonstruowanego i zbudowanego w drugiej połowie lat 30-tych. Niezwykle obszerną i szczegółową historię rozwoju maszyny uzupełnia opis techniczny konstrukcji, dane taktyczno-techniczne, liczne zdjęcia i rysunki (w tym np. przekrój perspektywiczny), plany w skali 1:48 i rysunki barwne. Osobny rozdział omawia problemy z silnikami PZL "Foka", które stały się przysłowiowym gwoździem do trumny samolotu PZL-38. Sporo miejsca poświęcono też kolejnym dwusilnikowym myśliwcom projektowanym jako rozwinięcie koncepcji "Wilka" - projektom samolotów PZL-49 "Lampart" i PZL-54 "Ryś". Książka powinna zainteresować wszystkich miłośników polskiego lotnictwa, w tym zwłaszcza samolotów przedwojennych. Nazwisko autora stanowi przy tym gwarancję rzetelności informacji i ciekawej lektury.

PZL.23 KARAŚ I WERSJA EKSPORTOWA

Stratus, Sandomierz, 2004

Jedna z najnowszych publikacji znanego już wydawnictwa Stratus poświęcona jest najsłynniejszemu polskiemu przedwojennemu samolotowi rozpoznawczo-bombowemu (tzw. liniowemu) - PZL-23 "Karaś" i jego wersji eksportowej PZL-43. Opisano w niej historię powstania i rozwoju PZL-23 (w tym prototyp PZL-23/IV, czyli PZL-42) oraz zastosowanie samolotu w lotnictwie polskim w latach przedwojennych oraz we Wrześniu 1939 roku (w tym drugim przypadku z rozbiciem na poszczególne eskadry), a także produkcję wersji eksportowej PZL-43 dla Bułgarii. Wspomniano też o użyciu obu typów samolotów w Bułgarii, Rumunii, Niemczech i Związku Sowieckim. Całość uzupełnia ocena samolotu, tabelka danych taktyczno-technicznych wersji PZL-23A, PZL-23B i PZL-43A, liczne zdjęcia archiwalne (w tym szczegółów konstrukcji), rysunki prototypów i wszystkich wersji seryjnych (bez podania skali) oraz 32 strony sylwetek barwnych z przykładami malowania i oznakowania. Zabrakło szczegółowego opisu technicznego, ale mimo to książka powinna zainteresować wszystkich miłośników polskich samolotów.

PZL P.11c
Yellow Series No 6108

Stratus, Sandomierz, 2003

Kolejna angielskojęzyczna publikacja wydana w Polsce dla brytyjskiego wydawnictwa Mushroom Model Publications w ramach tzw. Yellow Series (opisującej wybrane typy samolotów z okresu II wojny światowej) poświęcona jest najsłynniejszemu polskiemu przedwojennemu samolotowi myśliwskiemu - PZL P.11c. Opisano w niej historię powstania i rozwoju konstrukcji oraz zastosowanie samolotu w lotnictwie polskim, w tym zwłaszcza we Wrześniu 1939 roku. Krótko wspomniano też o użyciu samolotów P.11 w Rumunii i na Węgrzech. Całość uzupełnia tabela danych taktyczno-technicznych wybranych wersji, liczne zdjęcia archiwalne i kolorowe zdjęcia egzemplarza muzealnego ze zbiorów MLP w Krakowie, plany w skali 1:48 oraz 32 strony (plus IV strona okładki) sylwetek barwnych z przykładami malowania i oznakowania (w tym godła eskadr). Książka powinna zainteresować wszystkich miłośników historii polskich skrzydeł.

PZL P.7
(część 1 - SAMOLOTY MYŚLIWSKIE PUŁAWSKIEGO - OD PZL P.1 DO PZL P.8)
Monografie Lotnicze Nr 72

AJ-Press, Gdańsk, 2000

Publikacja nr 72 ze znanej serii Monografii Lotniczych wydawnictwa AJ-Press to pierwsza część monografiii polskiego samolotu myśliwskiego PZL P.7. Oprócz tytułowego samolotu w książce opisano historię powstania, próby i rozwój wszystkich wcześniejszych konstrukcji myśliwców znakomitego konstruktora Zygmunta Puławskiego, które doprowadziły do skonstruowania P.7 - P.1 i P.8 (P.9) z silnikami rzędowymi oraz P.6 z silnikiem gwiazdowym. Nie zabrakło również informacji o mniej znanych projektach myśliwców PZL - P.2 i P.28. Całość uzupełniają tabele danych taktyczno-technicznych, opis techniczny samolotu P.7a, przedruk oryginalnego "Opisu płatowca P.7" z 1935 roku, mnóstwo zdjęć, kilkanaście stron planów w skali 1:48 wszystkich omówionych w tekście maszyn, jak również 7 stron sylwetek barwnych z przykładami malowania i oznakowania wybranych egzemplarzy.Polecamy tą publikację wszystkim miłośnikom polskich samolotów przedwojennych.

PZL P.24
Seria "Pod Lupą" Nr 15

ACE Publication, Wrocław, 2002

Zeszyt numer 15 z wydawanej od kilku lat serii monografii modelarskich Pod Lupą wydawnictwa ACE Publication poświęcony jest polskiemu samolotowi myśliwskiemu PZL P.24. W publikacji opisano historię powstania, rozwoju i produkcji (w tym licencyjnej) tej konstrukcji oraz użycie samolotu w barwach lotnictwa Turcji, Bułgarii, Rumunii i Grecji. Całość uzupełnia opis malowania i oznakowania samolotu w lotnictwie różnych krajów, tabelka podstawowych danych taktyczno-technicznych wybranych wersji, liczne zdjęcia (w tym kilka kolorowych egzemplarza P.24G z Türk Hava Muzesi w Istambule), rysunki szczegółów konstrukcji, 6 stron planów w skali 1:72 i 1:48 oraz 7 sylwetek barwnych z przykładowymi schematami kamuflażu. Kilka stron poświęcono opisom dostępnych modeli PZL P.24. Książka powinna zainteresować wszystkich miłośników polskiego lotnictwa, a zamieszczony materiał ilustracyjny z pewnością okaże się przydatny dla modelarzy.

PZL P.24A-G
Monografie/Monographs No. 7

Oficyna Wydawnicza Kagero, Lublin, 2004

Publikacja nr 7 z serii Monografie/Monographs wydawnictwa Kagero to monografia polskiego samolotu myśliwskiego PZL P.24 - ostatniego z rodziny myśliwców z tzw. płatem Puławskiego. Typowy dla książek tego wydawcy dwujęzyczny polsko-angielski tekst szczegółowo opisuje historię powstania i rozwoju samolotu, jego produkcję (w tym licencyjną) oraz eksport, a także użycie w lotnictwie Bułgarii, Grecji, Rumunii i Turcji. Całość uzupełnia opis malowania i oznakowania, opis techniczny konstrukcji, tabela danych taktyczno-technicznych wszystkich wersji, tabelaryczne zestawienie wyprodukowanych egzemplarzy, graficznie przedstawiona genealogia samolotów myśliwskich PZL, liczne zdjęcia, 13 stron planów w skali 1:48, 1:24 i 1:16 (w tym rysunki szczegółów konstrukcji oraz szczegółów oznakowania), 2 strony rysunków w skali 1:72 z zaznaczonymi różnicami pomiędzy poszczególnymi wersjami oraz 11 stron sylwetek barwnych z przykładowymi schematami kamuflażu. Prezentem dla modelarzy jest dołączony arkusz kalkomanii zawierający oznakowanie dla dziewięciu samolotów w skali 1:72 i 1:48 - polskiego SP-BFL, tureckich nr 2016 i 2141, bułgarskich nr 22-1 i "Simeon Kniaz Trnowski", rumuńskiego nr 24 i greckich nr Delta.109, Delta.116 i Delta.129. Książka powinna zainteresować wszystkich miłośników polskich samolotów.