PRZEGLĄD PUBLIKACJI - część VIII (od Si do Th)

SIKORSKY VS-44 FLYING BOAT
Classic Aircraft in Profile No 1

Flying Machines Press, Stratford, Connecticut, USA, 1998

Zeszyt nr 1 z nowej serii wydawniczej Classic Aircraft in Profile poświęcony jest amerykańskiej pasażerskiej i transportowej łodzi latającej Vought-Sikorsky VS-44A. Był to jeden z trzech transoceanicznych tzw. "Clipperów" - obok samolotów Boeing 314 i Martin Model 130. W publikacji bardzo szczegółowo opisano historię powstania i rozwoju tej ciekawej konstrukcji (włącznie z bezpośrednim poprzednikiem - patrolową łodzią latającą dla US Navy XPBS-1), użycie w barwach American Export Airlines, służbę w lotnictwie US Navy podczas II wojny światowej oraz losy powojenne, w tym prace nad renowacją jedynego zachowanego egzemplarza VS-44A. Całość uzupełnia opis techniczny konstrukcji, dane taktyczno-techniczne (w tym także - dla porównania - łodzi Sikorsky S-42, Boeing 314 i Martin 130), liczne zdjęcia (w tym kilka kolorowych), 5 stron planów w skali 1:144 łodzi XPBS-1 i VS-44A oraz 3 strony sylwetek barwnych z przykładami malowania i oznakowania, jak również krótki opis działalności konstruktora Igora I. Sikorsky'ego i wzmianka o projektowanym następcy VS-44 - łodzi S-45. Książka powinnna zainteresować wszystkich miłośników amerykańskich samolotów, a zwłaszcza miłośników łodzi latających.

SIŁY LOTNICZE POLSKI I NIEMIEC
WRZESIEŃ 1939

Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa, 1989

Ta bardzo ładnie wydana książka ukazała się kilkanaście lat temu - dokładnie w 50 rocznicę wybuchu II wojny światowej. Przedstawiono w niej - chyba po raz pierwszy tak szczegółowo w polskiej literaturze - złożony proces zbrojeń lotniczych Polski i Niemiec w okresie międzywojennym oraz wpływ przyjętych w obu krajach doktryn wojskowych na kształt, uzbrojenie i koncepcje przyszłego użycia lotnictwa. Omówiono tworzenie i rozwój przemysłu lotniczego obu państw, powstanie i rozbudowę sił powietrznych, przygotowania wojenne oraz najważniejsze typy samolotów wojskowych wykorzystywanych we Wrześniu 1939 roku przez Luftwaffe i Polskie Lotnictwo Wojskowe. Uzupełnieniem książki są liczne zdjęcia i rysunki oraz OdB obu sił powietrznych w momencie wybuchu II wojny światowej w dniu 1 września 1939 roku. Nazwisko autora - znanego i uznanego w świecie historyka polskiego lotnictwa wojskowego - powinno być wystarczającą rekomendacją dla tej znakomitej publikacji.

SIR JAMES MARTIN
THE AUTHORISED BIOGRAPHY OF THE MARTIN-BAKER EJECTION SEAT PIONEER

Patrick Stephens Limited, Sparkford, Wielka Brytania, 1996

Brytyjska firma Martin-Baker znana jest chyba wszystkim miłośnikom lotnictwa, przede wszystkim jednak z produkcji znakomitych lotniczych foteli wyrzucanych. Warto jednak pamiętać, że na początku swojej historii zajmowała się projektowaniem i budową samolotów, z których najbardziej znana jest seria myśliwców MB-2, MB-3 i MB-5. Prezentowana książka to przede wszystkim autoryzowana biografia jednego z założycieli wytwóni i jej głównego konstruktora, ale także historia samolotów (a potem foteli wyrzucanych) projektowanych i budowanych w fabryce Martin-Baker i historia powstania i rozwoju samej firmy. Ponadto w załącznikach opisano w skondensowanej formie wszystkie zbudowane w wytwórni samoloty, a także kilka niezwykle ciekawych projektów, które zostały opracowane w latach 30-tych i 40-tych, ale nie zostały z różnych przyczyn zrealizowane. Zwłaszcza ta część powinna szczególnie zainteresować wszystkich miłośników mało znanych samolotów z okresu II wojny światowej. Książka jest ilustrowana licznymi zdjęciami, a opisy samolotów dodatkowo rysunkami.

Książkę otrzymaliśmy dzięki uprzejmości firmy Martin-Baker Aircraft Company Ltd. Dziękujemy !

SLOVAKIAN AND BULGARIAN ACES OF WORLD WAR 2
Aircraft of the Aces Number 58

Osprey Publishing, Oxford, Wielka Brytania, 2004

Jedna z najnowszych publikacji ze znanej serii Aircraft of the Aces wydawnictwa Osprey prezentuje asów latających podczas II wojny światowej w siłach powietrznych dwóch krajów - Słowacji i Bułgarii. W kolejnych rozdziałach opisano utworzenie słowackiego lotnictwa wojskowego SVZ w 1939 roku, jego udział w walkach na froncie wschodnim po stronie Niemiec, przezbrojenie w sprzęt produkcji niemieckiej (w tym w myśliwce Messerschmitt Bf 109), obronę powietrzną kraju (w tym walki z lotnictwem amerykańskim), a także udział lotnictwa w Słowackim Powstaniu Narodowym w 1944 roku (w tym działania czechosłowackiego lotnictwa utworzonego w Związku Sowieckim). Osobne rozdziały poświęcono trzem największym asom słowackiego lotnictwa oraz powstaniu i udziałowi w II wojnie światowej lotnictwa wojskowego Bułgarii. Całość uzupełniają liczne zdjęcia oraz 40 sylwetek barwnych samolotów, na których walczyli najlepsi słowaccy i bułgarscy piloci myśliwscy. Ponadto w postaci dodatków zamieszczono wykazy asów obu opisywanych w książce krajów (w tym szczegółowe listy zwycięstw kilkunastu czołowych asów SVZ). Polecamy tą książkę wszystkim miłośnikom historii lotnictwa, w tym zwłaszcza hobbystom zainteresowanym działaniami lotnictwa w okresie II wojnie światowej.

SOJUSZNICY LUFTWAFFE
(część 1)

Books International, Warszawa, 1997

Dwuczęściowa książka poświęcona siłom powietrznym krajów, które podczas II wojny światowej stanęły do walki u boku Niemiec. Część pierwsza omawia lotnictwo Bułgarii, Rumunii i Słowacji, zaś część druga (zobacz niżej) Chorwacji, Węgier i ROA. W poszczególnych rozdziałach książek szczegółowo opisano historię powstania, rozwój i następnie użycie bojowe lotnictwa sojuszników Luftwaffe podczas II wojny światowej, a także malowanie i oznakowanie ich samolotów. Opisy historyczne uzupełniono przeglądem najważniejszych typów samolotów produkowanych i wykorzystywanych w danym kraju. Większość informacji na ten stosunkowo mało w Polsce znany temat prezentowana jest po raz pierwszy polskiemu czytelnikowi (np. o ROA), co znacznie podnosi wartość poznawczą i historyczną obu publikacji. Książki są bardzo bogato ilustrowane zdjęciami oraz rysunkami samolotów (w tym sylwetkami barwnymi przedstawiającymi przykładowe wzory kamuflażu), a całość jest uzupełniona licznymi tabelami przedstawiającymi OdB sił powietrznych omawianych krajów w poszczególnych okresach wojny. Obie części zasługują na dużą uwagę wszystkich miłośników lotnictwa z okresu II wojny światowej, a szczególnie lotnictwa państw Osi.

SOJUSZNICY LUFTWAFFE
(część 2)

Books International, Warszawa, 1998

Jest to druga część książki omawiającej historię powstania, rozwój i użycie bojowe lotnictwa sojuszników Luftwaffe podczas II wojny światowej. W części pierwszej (zobacz wyżej) przedstawiono lotnictwo Bułgarii, Rumunii i Słowacji, zaś część druga poświęcona jest siłom lotniczym Węgier, utworzonej po klęsce Jugosławii niepodległej Chorwacji oraz walczącej u boku Niemiec tzw. Russkoj Oswoboditielnoj Armii (ROA) generała Andrieja A. Własowa. Zwłaszcza ten ostatni temat został tak obszernie przedstawiony w Polsce chyba po raz pierwszy, a wiele zaprezentowanych faktów było do tej pory zupełnie nieznanych.

W oddzielnej książce pt. "Regia Aeronautica 1935-1943" - sygnowanej już przez innego wydawcę (choć bardzo zbliżonej formatem i szatą graficzną) - opisano działania wojenne włoskiego Regia Aeronautica. Pozostaje mieć nadzieję, że w ramach tego cyklu ukażą się też (zapowiadane zresztą przez wydawcę) książki poświęcone lotnictwu Finlandii, krajów bałtyckich, vichystowskiej Francji czy np. hiszpańskim jednostkom ochotniczym.

SOVIET COMBAT AIRCRAFT OF THE SECOND WORLD WAR
(Volume One: SINGLE-ENGINED FIGHTERS)

Midland Publishing, Leicester, Wielka Brytania, 1998

Jedno z najnowszych opracowań poświęconych samolotom sowieckim, zawierające zweryfikowane w oparciu o archiwalne dokumenty informacje o rozwoju jednosilnikowych myśliwców w Związku Sowieckim. Obszerne opisy poszczególnych typów, uzupełnione wieloma zdjęciami i rysunkami oraz tabelami danych technicznych, uszeregowano alfabetycznie. Oprócz samolotów powszechnie znanych autorzy uwzględnili również mniej znane wersje oraz konstrukcje eksperymanetalne i prototypowe, o których informacje były dotąd niepełne i/lub trudno dostępne. Polecamy tą pozycję każdemu entuzjaście lotnictwa, a szczególnie lotnictwa sowieckiego. Jak napisał w przedmowie znany autor wielu książek o samolotach Bill Gunston, "...książka ta, razem z drugim tomem poświęconym dwusilnikowym samolotom myśliwskim, samolotom szturmowym i bombowcom, jest pierwszą publikacją opisującą sowieckie samoloty z okresu Wielkiej Wojny Ojczyźnianej w sposób tak obszerny i pozbawiony błędów...". Wspomniany tom drugi ukazał się kilka miesięcy po pierwszym (zobacz niżej).

SOVIET COMBAT AIRCRAFT OF THE SECOND WORLD WAR
(Volume Two: TWIN-ENGINED FIGHTERS,
ATTACK AIRCRAFT AND BOMBERS)

Midland Publishing Limited, Leicester, Wielka Brytania, 1999

Drugi tom książki "Soviet Combat Aircraft...", opisującej samoloty zbudowane i używane w Związku Sowieckim podczas II wojny światowej. W tomie pierwszym (zobacz wyżej) opisano jednosilnikowe samoloty myśliwskie, natomiast ta część omawia dwusilnikowe samoloty myśliwskie, samoloty szturmowe oraz lekkie, średnie i ciężkie bombowce. Opisano zarówno samoloty produkowane seryjnie, jak i maszyny prototypowe czy doświadczalne. Każdy opis zilustrowano rysunkami i zdjęciami, często publikowanymi po raz pierwszy. Książkę uzupełniają liczne tabele danych technicznych każdego z opisanych typów samolotów (w wielu przypadkach z rozbiciem na poszczególne wersje czy serie produkcyjne), sylwetki barwne wybranych samolotów prezentujące przykładowe wzory malowania i oznakowania oraz słowniczek sowieckich nazw, skrótów i oznaczeń lotniczych. Jest to znakomite źródło informacji o sowieckich samolotach wojskowych, choć do kompletu brakuje jeszcze książki poświęconej samolotom rozpoznawczym, transportowym, szkolnym i morskim. Polecamy wszystkim hobbystom zainteresowanym samolotami wojskowymi z lat II wojny światowej.

SOVIET X-PLANES

Midland Publishing, Hinckley, Leics., Wielka Brytania, 2001

Bardzo interesująca publikacja poświęcona mało znanym samolotom sowieckim i rosyjskim, które zbudowane zostały w niewielkiej ilości egzemplarzy albo pozostały w postaci prototypów lub nawet tylko projektów. Zamieszczone w niej informacje opracowano i zweryfikowano w oparciu o dokumenty z rosyjskich (ex-sowieckich) archiwów. Książka zawiera przegląd konstrukcji lotniczych od początku rozwoju lotnictwa w Rosji aż do czasów współczesnych, przy czym największą grupę stanowią samoloty z okresu od lat 30-tych do 60-tych. Obszerne opisy poszczególnych typów - uszeregowane alfabetycznie według nazwisk konstruktorów lub nazw biur konstrukcyjnych - uzupełniono wieloma zdjęciami (w tym kolorowymi) i rysunkami oraz tabelkami danych taktyczno-technicznych. Polecamy tą pozycję wszystkim entuzjastom lotnictwa, a zwłaszcza miłośnikom mało znanych samolotów. Jak zauważył wydawca, jest ironią losu, że informacje o najbardziej tajnych sowieckich konstrukcjach są dzisiaj - dzięki dawnej komunistycznej biurokracji i gromadzeniu wszystkich materiałów w otwartych obecnie archiwach - bardziej kompletne od informacji o wielu samolotach zaprojektowanych w niewątpliwie bardziej demokratycznych krajach, gdzie wiele wytwórni z przyczyn ekonomicznych pozbyło się swoich archiwów.

SPITFIRE
THE STORY OF A FAMOUS FIGHTER

The Garden City Press, Letchworth, Wielka Brytania, 1961

Jest to wspaniała pozycja dla wszystkich interesujących się historią lotnictwa wojskowego. Znajdziemy tu obszerną historię powstania i rozwoju tego najsłynniejszego chyba myśliwca II wojny światowej, przez wielu uznawanego za najlepszy i najpiękniejszy samolot w historii światowego lotnictwa. Książka zawiera ponadto dużo zdjęć i rysunków większości najważniejszych wersji, dane taktyczno-techniczne i opisy działań bojowych. Autor zadał sobie trud podania nawet numerów seryjnych wszystkich wyprodukowanych samolotów poszczególnych wersji, a nierzadko również dokładniejszych losów wybranych egzemplarzy. A wszystko to napisane zostało w sposób bardzo przejrzysty. Książkę tą niestety bardzo trudno obecnie kupić, natomiast można ją przestudiować np. w Centralnej Bibliotece Wojskowej w Warszawie.

STIHACI LETOUNY SPITFIRE S MOTOREM GRIFFON
Militaria Hobby Nr 2

Nase Vojsko, Praha, Czechy, 1994

Wydany 10 lat temu zeszyt nr 2 z serii Militaria Hobby znanego czeskiego wydawnictwa Nase Vojsko to monografia kilkunastu wersji chyba najsłynniejszego brytyjskiego samolotu myśliwskiego z okresu II wojny światowej - Supermarine "Spitfire" - wersji napędzanych silnikiem typu Rolls-Royce "Griffon". W książce opisano historię powstania, rozwoju i użycia samolotów "Spitfire" Mk IV/XX, Mk XII, Mk XIV, Mk XVIII, Mk XIX, Mk 21 i Mk 22/23/24, "Seafire" Mk XV, Mk XVII, Mk 45 i Mk 46/47, a także dalszych odmian rozwojowych - "Spiteful" i "Seafang". Całość uzupełniają dane taktyczno-techniczne poszczególnych wersji, liczne zdjęcia, rysunki w trzech rzutach samolotów "Spitfire" Mk 24 i "Spiteful", sylwetki boczne większości pozostałych opisanych w książce wersji, 9 stron sylwetek barwnych z przykładami malowania i oznakowania wybranych egzemplarzy, opis malowania i oznakowania samolotów oraz przegląd silników "Griffon" stosowanych na samolotach z rodziny "Spitfire". Książek, monografii i albumów nt. tego samolotu-legendy wydano na świecie setki tytułów, tym niemniej polecamy tą pozycję wszystkim miłośnikom samolotów wojskowych z okresu II wojny, w tym zwłaszcza miłośnikom "Spitfire'a".

STRACONE ZŁUDZENIA
POLSKIE LOTNICTWO MYŚLIWSKIE NAD FRANCJĄ W 1940 ROKU
(THE LOST HOPES
POLISH FIGHTERS OVER FRANCE IN 1940)

FH Panda, Koszalin, 2000

Wydana kilka lat temu książka jest niewątpliwie pierwszą w polskiej literaturze tak pełną i kompletną monografią tematu, szczegółowo opisującą udział polskich pilotów myśliwskich w walkach nad Francją w 1940 roku. Autor - publicysta i badacz historii polskiego lotnictwa - prezentuje w kolejnych rozdziałach drogę polskich lotników zmierzających do Francji po klęsce we wrześniu 1939 roku, początki organizacji polskiego lotnictwa w tym kraju, a także wojenne losy polskich pilotów i jednostek myśliwskich podczas walk w obronie Francji (w tym Dywizjonu 1/145, kluczy frontowych, kluczy "kominowych", kluczy tworzonych samorzutnie). Książkę uzupełnia ponad 100 zdjęć, kilka map sytuacyjnych, notki biograficzne 190 polskich pilotów walczących nad Francją, aneksy (w tym m.in. chronologiczny wykaz wszystkich zwycięstw osiągniętych przez polskich pilotów) oraz bogata bibliografia przedmiotu. Dwujęzyczny polsko-angielski tekst pozwoli zapoznać się z omawianymi zagadnieniami także obcokrajowcom (zarówno hobbystom, jak i historykom), co niewątpliwie przyczyni się do dalszej popularyzacji wojennej historii polskiego lotnictwa. Polecamy tą książkę wszystkim miłośnikom historii II wojny światowej, w tym zwłaszcza miłośnikom polskich skrzydeł.

SUNBURST
THE RISE OF JAPANESE NAVAL AIR POWER, 1909-1941

Naval Institute Press, Annapolis, USA, 2001

Bardzo ciekawa książka prezentująca historię rozwoju japońskiego lotnictwa morskiego - Imperial Japanese Naval Air Force (IJNAF) - od jego początków w 1909 roku aż do wybuchu wojny na Pacyfiku w grudniu 1941 roku. W kolejnych rozdziałach obszernie opisano historię powstania lotnictwa morskiego w Japonii (w tym zwłaszcza pokładowego), kształtowanie doktryny i taktyki jego użycia w latach 20-tych, powstanie i rozwój japońskich lotniskowców jako głównej siły ofensywnej floty, rozwój własnych konstrukcji lotniczych i przemysłu lotniczego w latach 30-tych, udział lotnictwa morskiego w operacjach bojowych floty w czasie wojny z Chinami w latach 1937-1941, przygotowania do wojny na Pacyfiku, a także przyczyny klęski japońskiego lotnictwa w II wojnie światowej. Nie zabrakło również informacji o systemie rekrutacji i szkolenia personelu, technice i taktyce operacji lotniczych, uzbrojeniu samolotów oraz ekonomicznych, technicznych i politycznych uwarunkowaniach tworzenia i działalności IJNAF. Całość uzupełniają zdjęcia, rysunki, schematy i mapki oraz obszerne aneksy (zawierające m.in. przegląd lotniskowców i innych okrętów lotniczych, samolotów morskich, jednostek i baz lotniczych, struktury organizacyjnej IJNAF, a także krótkie notki biograficzne znaczących postaci japońskiej floty i lotnictwa morskiego) i przypisy. Książka powinna zainteresować wszystkich miłośników japońskiego lotnictwa morskiego.

SUPERMARINE WALRUS & STRANRAER
Yellow Series No 6113

Stratus, Sandomierz, 2004

Jedna z najnowszych publikacji wydanych w Polsce w języku angielskim dla brytyjskiego wydawnictwa Mushroom Model Publications w ramach tzw. Yellow Series, opisującej wybrane typy samolotów. Tym razem tematem książki są dwie klasyczne brytyjskie dwupłatowe łodzie latające firmy Supermarine - "Walrus" i "Stranraer". Opisano w niej krótko historię powstania i rozwoju obu konstrukcji oraz ich użycie operacyjne w czasie II wojny światowej. Całość uzupełniają dane taktyczno-techniczne wybranych wersji, liczne zdjęcia archiwalne i egzemplarzy muzealnych (w tym kolorowe), dołączony oddzielnie arkusz planów modelarskich w skali 1:72 oraz 23 strony sylwetek barwnych z przykładami malowania i oznakowania. Polecamy wszystkim miłośnikom brytyjskich samolotów.

SUPERTAJNE BRONIE HITLERA
(część 1)

WIS-2, Warszawa, 1999

Ta trzyczęściowa (zobacz niżej) publikacja to bardzo ciekawe - choć miejscami bardzo pobieżne i nie pozbawione pewnych błędów i nieścisłości - omówienie najbardziej spektakularnych osiągnięć kompleksu naukowo-zbrojeniowego III Rzeszy podczas II wojny światowej. Tom pierwszy poświęcono głównie opisom broni odwetowych serii V - od bezpilotowego samolotu-pocisku V-1, poprzez pierwszą w świecie rakietę balistyczną V-2, działo o wielkim zasięgu V-3, pocisk manewrujący V-4 aż do nieco fantastycznego projektu "latającego talerza" V-7 - a także pociskowi rakietowemu "Rheinbote", rakiecie międzykontynentalnej A-9/A-10 i innym tajnym projektom. Ostatnią część książki stanowi analiza niektórych aspektów projektu "Chronos", któremu poświęcono w całości trzeci tom cyklu. Książkę zilustrowano licznymi zdjęciami, rysunkami i szkicami.

SUPERTAJNE BRONIE HITLERA
(część 2)

WIS, Warszawa, 1999

Drugi tom z trzyczęściowego cyklu (zobacz wyżej) opisuje kolejne z najbardziej tajnych projektów zbrojeniowych III Rzeszy, między innymi samoloty o napędzie odrzutowym, samoloty pionowego startu i lądowania, śmigłowce, niekonwencjonalne samoloty w układzie latającego skrzydła, ciężkie samoloty bombowe o międzykontynentalnym zasięgu, a także rakietowe pociski kierowane różnych klas (w tym lotnicze), broń chemiczną, biologiczną i jądrową oraz kilka innych śmiercionośnych wynalazków. Polecamy tą książkę wszystkim zainteresowanym tematyką tajnych zbrojeń niemieckich, z góry jednak zaznaczając, że o wielu opisywanych tu typach i rodzajach broni można znaleźć oddzielne, obszerniejsze i bardziej szczegółowe opracowania.

W części trzeciej, której tutaj nie omawiamy, przedstawiono natomiast jeden z najtajniejszych i najbardziej sensacyjnych niemieckich projektów badawczych II wojny światowej - wciąż owiany mgłą tajemnicy tzw. Geheimprojekt "Chronos".

SYNDROM V-7

Technol, Kraków, 2003

W kolejnej swojej książce autor poddaje gruntownej analizie, ocenie i weryfikacji liczne po wojnie doniesienia i spekulacje na temat dyskoidalnych i sferycznych pojazdów latających - znanych zazwyczaj umownie pod oznaczeniem V-7 - skonstruowanych jakoby w Niemczech w latach II wojny światowej. Wzmianki o projektach lub nawet prototypach takich pojazdów spotyka się w literaturze od kilkudziesięciu lat, choć ich istnienie nigdy nie zostało przekonująco udowodnione. Mimo to V-7 i inne niemieckie "latające talerze" doczekały się sporej rzeszy zwolenników i entuzjastów, snujących nawet rozważania na temat dalszych losów tych pojazdów i wpływu zastosowanych w nich technologii na powojenny rozwój techniki lotniczej. Omawiana książka jest całkiem udaną próbą wyjaśnienia niezwykłej legendy V-7, zarazem precyzyjnie i jednoznacznie rozwiewając mity narosłe przez całe dekady wokół tego zagadnienia. Polecamy tą pozycję wszystkim entuzjastom zagadek II wojny światowej.

TAJNE BRONIE III RZESZY
Typy Broni i Uzbrojenia Nr 166

Wydawnictwo Bellona, Warszawa, 1995

W zeszycie nr 166 ze znanej i zasłużonej w popularyzacji lotnictwa serii Typy Broni i Uzbrojenia przedstawione zostały historia rozwoju, konstrukcja, wyposażenie, dane taktyczno-techniczne i zastosowanie bojowe trzech spośród wielu typów tajnych broni niemieckiej Luftwaffe skonstruowanych w końcowym okresie II wojny światowej - zestawów bojowych Mistel, pilotowanych samolotów-pocisków Reichenberg (wersja bezpilotowego samolotu-pocisku Fi 103, czyli V-1) i rakietowych samolotów myśliwskich pionowego startu Bachem Ba 349 "Natter". Tekst uzupełniają liczne zdjęcia, rysunki i plansze barwne z przykładami malowania i oznakowania wybranych egzemplarzy opisywanych maszyn. Całość to dość udana i ciekawa publikacja, która powinna zainteresować wszystkich miłośników samolotów z okresu II wojny światowej, a zwłaszcza samolotów niemieckich. Tym bardziej, że jest to jedna z bardzo nielicznych polskich książek poświęconych tematyce tajnych broni III Rzeszy.

TAJNE BRONIE III RZESZY

Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa, 2000

Kolejna z dość licznych w ostatnich latach publikacji poświęconych różnym "tajnym broniom" opracowanym w Niemczech podczas II wojny światowej. Więszą część książki poświęcono opisom samolotów z napędem rakietowym i odrzutowym, pilotowanych bomb latających, samolotów w układzie latającego skrzydła, śmigłowców i innych wiropłatów, samolotów rozpoznawczych i bombowych dalekiego zasięgu, wielkich samolotów transportowych oraz innych niezwykłych konstrukcji i projektów, które pod względem technicznym daleko wyprzedzały swoją epokę. Oprócz samolotów sporo miejsca w książce poświęcono też innym rodzajom wojennych wynalazków: pociskom rakietowym różnych typów (lotniczym i przeciwlotniczym, w tym także kierowanym), superciężkim działom o wielkich kalibrach, broni przeciwpancernej, nowym typom czołgów i okrętów podwodnych, a także broni biologicznej i chemicznej oraz próbom skonstruowania przez Niemcy bomby atomowej. Tekst uzupełnia kilkadziesiąt zdjęć i rysunków opisywanych typów sprzętu. Książka powinna zainteresować wszystkich miłośników tajnych broni niemieckich z lat II wojny światowej, w tym zwłaszcza entuzjastów lotnictwa.

TAJNY PUŁK LUFTWAFFE KG 200

Wydawnictwo Oskar, Warszawa, 2000

Jest to polska edycja książki wydanej po raz pierwszy w 1978 roku przez niemieckie wydawnictwo Motorbuch Verlag, będącej zapisem wspomnień pilota Luftwaffe służącego pod koniec wojny w owianym atmosferą tajemniczości pułku KG 200. Działania tej specjalnej jednostki otaczała podczas wojny całkowita tajemnica, na skutek czego przez kilkadziesiąt powojennych lat przypisywano jej udział w wielu niezwykłych, tajemniczych lub nawet szokujących operacjach. Jaka natomiast była prawda ? Na to kluczowe pytanie próbuje odpowiedzieć właśnie ta książka, będąca relacją bezpośredniego uczestnika wydarzeń. Autor opisuje fakty i wydarzenia, w których sam uczestniczył lub o których się dowiedział podczas wojny i po jej zakończeniu. Prostuje w ten sposób wiele błędnych opinii i obala mity, narosłe wokół KG 200 przez wiele lat. Do tej pory bowiem działania tego pułku przedstawiano najczęściej w zbeletryzowanej formie, czego przykładem była ciesząca się swego czasu dużą popularnością książka J. D. Gilmana i J. Clive'a "KG 200 bezimienny oddział Luftwaffe". Tym razem mamy do czynienia z pierwszą w naszym kraju książką o KG 200, którą zaliczyć można do literatury faktu. Polecamy wszystkim zainteresowanym historią niemieckiego lotnictwa podczas II wojny światowej.

TALES TO NOSES OVER BERLIN
THE 8TH AIR FORCE MISSIONS

Design Oracle Partnership, London, Wielka Brytania, 1996

Londyńskie wydawnictwo Design Oracle Partnership, we współpracy z USAAF Nose Art Research Project, wydało w marcu 1996 roku kolejną pracę znanego brytyjskiego historyka Raya Bowdena. Książka, podobnie jak poprzednia "Plane Names & Fancy Noses" Vol.1, poświęcona jest 8. Armii Lotniczej Stanów Zjednoczonych, która podczas II wojny światowej walczyła nad Europą. Tym razem autor zajął się historią amerykańskich ataków lotniczych na stolicę Trzeciej Rzeszy - Berlin.

Berlin, nazywany przez amerykańskich lotników "Big-B", od samego początku był łakomym kąskiem dla strategów 8. Armii Lotniczej. I nic w tym dziwnego, skoro w granicach miasta zlokalizowanych było ok. 1500 zakładów przemysłowych, pracujących dla potrzeb niemieckiej machiny wojennej, a 60 spośród największych fabryk znajdowało się na liście kluczowych celów w okupowanej Europie. W berlińskim węźle kolejowym zbiegało się 12 linii o znaczeniu strategicznym, a port rzeczny był drugim co do wielkości na naszym kontynencie. Poza tym stolica Niemiec była siedzibą najwyższych władz cywilnych i wojskowych. "Tales to Noses over Berlin" jest frapującą kroniką tego epizodu wojny powietrznej, który nazwać można Bitwą o Berlin. USAAF rozpoczęły tę bitwę w marcu 1944 roku i prowadziły przez ponad 12 miesięcy. Obie strony zapłaciły w jej trakcie wysoką cenę.

W oparciu o oficjalne raporty bojowe 8. Armii Lotniczej, zachowane dokumenty cywilnej administracji Berlina oraz wspomnienia uczestników tych wydarzeń, Ray Bowden, z typową dla siebie łatwością, tworzy barwny obraz Bitwy o Berlin. Jego interesująca książka z pewnością znajdzie wdzięcznych czytelników wśród amerykańskich weteranów. Publikacja wzbogaci biblioteki badaczy historii zajmujących się profesjonalnie lub tylko amatorsko okresem II wojny światowej, jako źródło cennych danych. Polscy entuzjaści lotnictwa także nie powinni przejść wobec niej obojętnie, gdyż znajdą w niej informacje o załogach samolotów uszkodzonych nad Berlinem, które lądowały przymusowo na terenie Polski, takich jak B-17 Flatbush Floogie (42-32083) spod Krakowa, B-17 Miss Lace (42-102411) z Bemowa pod Warszawą oraz kilku innych.

Ray Bowden zdradził nam, iż tematem jego następnej książki będzie znów nose-art - tym razem na Latających Fortecach 100. Grupy Bombowej (zobacz "Plane Names & Bloody Noses" Vol.2). Powinno to zainteresować polskich czytelników, gdyż Grupa ta uczestniczyła w operacji Frantic VII, podczas której 18 września 1944 roku zrzucono pomoc dla walczącej Warszawy.

Michał Mucha

Informację o książce otrzymaliśmy dzięki uprzejmości Michała Muchy. Dziękujemy !

THE AMERICAN FIGHTER
THE DEFINITIVE GUIDE TO AMERICAN FIGHTER AIRCRAFT FROM 1917 TO THE PRESENT

Orion Books, New York, USA, 1987

Jest to amerykańska edycja książki wydanej po raz pierwszy we Włoszech w 1985 roku pt. "Il caccia americano dal 1917 ad oggi". Obszerny tom omawia chyba wszystkie samoloty myśliwskie skonstruowane, zbudowane lub choćby tylko zaprojektowane w Stanach Zjednoczonych na przestrzeni minionych 70 lat - od 1917 do 1987 roku. Zasadniczą część publikacji tworzą - ułożone alfabetycznie wg wytwórni, a w ich ramach chronologicznie - opisy powstania, rozwoju i użycia poszczególnych typów myśliwców, uzupełnione danymi taktyczno-technicznymi różnych wersji (w przypadku bardziej popularnych typów w postaci tabel) i zilustrowane zdjęciami i rysunkami w trzech rzutach (w przypadku bardziej popularnych typów uzupełnione sylwetkami lub rzutami także innych wersji). W sumie w książce znalazło się około 800 zdjęć i 1300 rysunków ! Uzupełnieniem opisów samolotów są rozdziały poświęcone sposobom oznaczania amerykańskich samolotów myśliwskich, numerom seryjnym i taktycznym oraz malowaniu i oznakowaniu. Książkę zamyka indeks nazw i nazwisk oraz bogata bibliografia tematu. Niestety poważną wadą publikacji są zdarzające się tu i ówdzie błędy, zwłaszcza w datach i liczbach, co dziwi zwłaszcza biorąc pod uwagę nazwisko konsultanta tej książki. Mimo to polecamy tą pozycję wszystkim miłośnikom amerykańskich samolotów myśliwskich.

Książkę do niniejszego przeglądu otrzymaliśmy dzięki uprzejmości p. Tadeusza Januszewskiego. Dziękujemy !

THE BRITISH BOMBER SINCE 1914

Putnam Aeronautical Books, London, Wielka Brytania, 1994

Kolejna publikacja znanego wydawnictwa Putnam z serii prezentującej konstrukcje lotnicze różnych krajów lub poszczególnych wytwórni. Tym razem budzący szacunek swoją wielkością tom zawiera obszerne informacje o chyba wszystkich brytyjskich samolotach bombowych zbudowanych w tym kraju od 1914 roku do czasów współczesnych. Książkę podzielono na rozdziały obejmujące poszczególne etapy rozwoju lotnictwa bombowego Royal Air Force, a w ramach każdego rozdziału opisy samolotów uszeregowano chronologicznie. Każdy opis ilustrowany jest rysunkami i licznymi zdjęciami oraz uzupełniony danymi taktyczno-technicznymi. Chociaż książka wykracza swoim zakresem daleko poza lata II wojny światowej, co mogłoby sugerować ogólnikowe podejście do omawianej tematyki, to jednak znaleźć w niej można informacje także o takich rzadkich maszynach, których próżno by szukać w książkach teoretycznie bardziej szczegółowych, traktujących tylko o samolotach II wojny. Zatem miłośnicy lotnictwa z okresu wojny, zwłaszcza lotnictwa brytyjskiego, nie powinni być zawiedzeni.

THE "C" PLANES
U.S. CARGO AIRCRAFT: 1925-TO THE PRESENT

Schiffer Publishing, Atglen, USA, 1996

Jest to przegląd wszystkich typów samolotów transportowych kategorii C - Cargo, skonstruowanych i/lub używanych w Stanach Zjednoczonych na przestrzeni minionych 75 lat przez lotnictwo armii (USAAS, USAAC i USAAF) i siły powietrzne (USAF), a od 1962 roku także przez lotnictwo morskie (USNA, USMCA i USCGA). Przedstawiono w niej blisko dwieście typów samolotów - od pierwszego amerykańskiego samolotu transportowego Douglas C-1 z 1925 roku do doświadczalnego LTV XC-142 z 1962 roku oraz - po rozpoczęciu numeracji od początku - od Grummana C-1 "Trader" do najnowszych znanych projektów studialnych o symbolu C-33. Omówiono zarówno budowane seryjnie wojskowe transportowce, jak i liczne maszyny cywilne przejęte na potrzeby lotnictwa wojskowego, a także prototypy i nie zrealizowane projekty. Prezentacja każdego typu zawiera krótką informację o historii powstania i rozwoju konstrukcji oraz kilka podstawowych danych taktyczno-technicznych wybranej wersji. Większość opisywanych samolotów zilustrowano zdjęciami (zazwyczaj jednym), natomiast niemal zupełnie zabrakło jakichkolwiek rysunków (jeśli nie liczyć kilku małych rysuneczków i szkiców, których wartość poznawcza jest jednak co najmniej wątpliwa).

THE COMPLETE BOOK OF FIGHTERS
AN ILLUSTRATED ENCYCLOPEDIA OF EVERY FIGHTER AIRCRAFT BUILT AND FLOWN

Smithmark Publishers, New York, USA, 1994

To monumentalne dzieło dwójki znanych na świecie autorów jest znakomitym kompendium na temat samolotów myśliwskich świata. Wielka, dużego formatu, licząca ponad 600 stron księga, zawiera - zgodnie z tytułem - informacje o chyba wszystkich samolotach myśliwskich, które zostały zbudowane i oblatane w długiej historii światowego lotnictwa. W książce przedstawiono uszeregowane alfabetycznie zwięzłe opisy i dane techniczne około 1700 (sic !) typów myśliwców - od konstrukcji z lat I wojny światowej aż po współczesne samoloty bojowe najnowszej generacji. Każdy opis ilustrowany jest zdjęciem i rysunkami w trzech rzutach, a dodatkowo część z nich uzupełniono przekrojami perspektywicznymi i sylwetkami barwnymi (w sumie w książce znalazło się ponad 4000 ilustracji !). Oczywiście opisy poszczególnych typów samolotów zawierają jedynie podstawowe, bardzo okrojone informacje, co jest kompromisem między ogromem materiału a ograniczoną objętością książki. Jest to cecha typowa dla wszelkich tego typu encyklopedii. Polecamy tą publikację uwadze wszystkich miłośników lotnictwa.

THE CONCISE GUIDE TO AMERICAN AIRCRAFT
OF WORLD WAR II

Chancellor Press, London, Wielka Brytania, 1996

Książka ta - zgodnie z tytułem - jest zwięzłym przewodnikiem po amerykańskich samolotach wojskowych z okresu II wojny światowej, opublikowanym przed laty przez wydawnictwo Hamlyn Publishing, a niedawno wznowionym przez Chancellor Press. Każdy z opisów ponad 130 samolotów uzupełniony jest danymi technicznymi wybranej wersji i zilustrowany licznymi zdjęciami i rysunkami. Zaskoczeniem dla czytelnika - znacznie podnoszącym wartość książki w naszej ocenie - jest to, że oprócz opisów najbardziej znanych i najpowszechniej używanych samolotów znalazły się tu również informacje o tych mniej znanych konstrukcjach, maszynach eksperymentalnych i prototypowych. Ponadto oprócz samolotów przedstawiono jeszcze kilka typów szybowców i śmigłowców. Wszyscy entuzjaści lotnictwa amerykańskiego z lat II wojny światowej powinni być usatysfakcjonowani, choć oczywiście o wielu opisywanych tu maszynach można znaleźć oddzielne, znacznie bardziej szczegółowe opracowania. Książka ta stanowi jednak niezły punkt wyjścia do dalszego pogłębiania swojego hobby.

THE CONCISE GUIDE TO AXIS AIRCRAFT
OF WORLD WAR II

Chancellor Press, London, Wielka Brytania, 1997

Jest to kolejny z cyklu "zwięzłych przewodników", prezentujący ponad 130 niemieckich, włoskich i japońskich (a także kilka z innych krajów) samolotów wojskowych z okresu II wojny światowej, wydany po raz pierwszy w 1984 roku przez wydawnictwo Temple Press, a kilka lat temu wznowiony przez Chancellor Press. Każdy opis, uzupełniony danymi technicznymi wybranej wersji, ilustrowany jest licznymi zdjęciami i rysunkami (w sumie znalazło się w ich w książce ponad 400). Oprócz opisów najbardziej znanych i najpowszechniej używanych samolotów zawarto również informacje o mniej znanych konstrukcjach i maszynach prototypowych. Ponadto obok samolotów przedstawiono też kilka typów szybowców i wiropłatów. Entuzjaści samolotów państw Osi z lat II wojny światowej powinni być zadowoleni z tej publikacji, choć o wielu maszynach można oczywiście znaleźć oddzielne, znacznie bardziej szczegółowe opracowania monograficzne. "Przewodnik" ten stanowi jednak znakomity punkt wyjścia do dalszych poszukiwań dla początkujących hobbystów.

THE FLEET AIR ARM HANDBOOK 1939-1945

Sutton Publishing, Stroud, Wielka Brytania, 2001

Bardzo ciekawa książka prezentująca dzieje brytyjskiego lotnictwa morskiego Fleet Air Arm w okresie II wojny światowej. W kolejnych rozdziałach opisano historię powstania morskiego lotnictwa pokładowego w Wielkiej Brytanii, jego udział w operacjach bojowych floty, działania w eskorcie konwojów na Atlantyku, operacje na Dalekim Wschodzie, system rekrutacji i szkolenia personelu, życie na lotniskowcu, stopnie, umundurowanie i ceremoniał, rodzaje operacji lotniczych, strukturę organizacyjną FAA oraz poszczególne dywizjony, skrzydła i grupy lotnicze, wykorzystywane w latach 1939-1945 samoloty pokładowe, lotniskowce, lotniskowce eskortowe i inne okręty lotnicze Royal Navy, a także bazy lądowe FAA. Całość uzupełnia kilka dodatków (zawierających m.in. wykaz bitew, w których brały udział jednostki FAA, przegląd odznaczeń bojowych czy wykaz stosowanych skrótów), liczne zdjęcia, rysunki i schematy. Książka powinna zainteresować wszystkich miłośników brytyjskiego lotnictwa oraz wszystkich interesujących się działaniami lotniczymi nad morzem.

THE HAMLYN CONCISE GUIDE TO BRITISH AIRCRAFT
OF WORLD WAR II

Chancellor Press, London, Wielka Brytania, 1997

Trzeci z cyklu "zwięzły przewodnik" po ponad 100 brytyjskich samolotach wojskowych z okresu II wojny światowej, wydany po raz pierwszy w 1982 roku przez wydawnictwo Hamlyn Publishing, a kilka lat temu wznowiony przez Chancellor Press. Tradycyjnie już dla książek z tej serii każdy opis uzupełniony jest danymi technicznymi wybranej wersji oraz zilustrowany zdjęciami i rysunkami, których w sumie znalazło się w książce ponad 400. Także w przypadku tego tytułu miłym zaskoczeniem dla czytelnika jest zamieszczenie - oprócz opisów najbardziej znanych i najpowszechniej używanych samolotów - informacji również o tych mniej znanych konstrukcjach, maszynach eksperymentalnych i prototypowych. Ponadto oprócz samolotów przedstawiono także kilka typów szybowców. Entuzjaści samolotów brytyjskich z okresu II wojny światowej powinni być usatysfakcjonowani tą książką, choć oczywiście o wielu maszynach istnieją oddzielne, bardziej szczegółowe opracowania monograficzne. Pozycja ta, stanowiąca zwięzły zbiór informacji o brytyjskich samolotach, jest jednak znakomitym punktem wyjścia do dalszych poszukiwań.

THE HORTEN BROTHERS AND THEIR ALL-WING AIRCRAFT

Schiffer Publishing, Atglen, USA, 1998

Dużego formatu gruba księga prezentuje całokształt dorobku konstrukcyjnego znanych niemieckich pionierów w dziedzinie budowy samolotów w układzie latającego skrzydła - braci Reimara i Waltera Horten. W kolejnych rozdziałach przedstawiono wszystkie zbudowane lub choćby tylko projektowane w latach 30-tych i 40-tych konstrukcje braci Horten, od oblatanego w 1933 roku lekkiego szybowca H I, poprzez szybowce H II, H III (także w wersji motoszybowca z jednym silnikiem) i H IV, aż po dwusilnikowe samoloty H V, H VII i odrzutowy H IX (Ho 229) i nie zrealizowane projekty H VIII, H X, H XII, H XIII czy wreszcie ogromny cztero- lub sześciosilnikowy Amerika-Bomber H XVIII, planowany jako nosiciel niemieckiej bomby atomowej. Sporo miejsca poświęcono także samolotom zbudowanym w latach 50-tych w argentyńskim Instituto Aerotécnico, a zaprojektowanym przez Reimara Hortena, który w 1949 roku wyemigrował do Argentyny. Książka jest bogato ilustrowana licznymi zdjęciami, rysunkami i szkicami (część z nich opublikowano po raz pierwszy), a wiele nieznanych dotąd faktów i informacji udało się autorowi uzyskać z amerykańskich, brytyjskich i niemieckich archiwów oraz w trakcie licznych bezpośrednich rozmów przeprowadzonych z obydwoma braćmi. Książkę uzupełniają liczne dodatki, w tym obszerna bibliografia tematu. Polecamy wszystkim miłośnikom niezwykłych samolotów.

THE OSPREY ENCYCLOPEDIA OF RUSSIAN AIRCRAFT

Osprey Publishing, Oxford, Wielka Brytania, 2000

Wydana kilka lat temu książka znanego brytyjskiego wydawnictwa Osprey prezentuje w skondensowanej formie całokształt dorobku rosyjskiego i sowieckiego przemysłu lotniczego - od początków rozwoju lotnictwa w tym kraju aż do czasów współczesnych. Omówiono w niej (prawie) wszystkie konstrukcje lotnicze opracowane i zbudowane w Rosji, Związku Sowieckim i ponownie w Rosji. Obszerny tom podzielono na rozdziały, ułożone alfabetycznie według nazw wytwórni, biur konstrukcyjnych lub nazwisk konstruktorów, natomiast opisy poszczególnych typów uszeregowano chronologicznie w ramach danego rozdziału. Każdy opis zawiera krótką historię powstania i rozwoju konstrukcji oraz podstawowe dane taktyczno-techniczne wybranych wersji. Nie zabrakło również informacji o historii samych zakładów i biur. Uzupełnieniem tekstu są liczne zdjęcia i rysunki opisywanych maszyn oraz wykazy uzbrojenia, silników lotniczych, nazw i skrótów. W stosunku do pierwszego wydania z 1995 roku książkę uzupełniono o opisy samolotów skonstruowanych przed 1918 rokiem oraz rozdział poświęcony ekranoplanom. Ta w pełni zasługująca na miano encyklopedii książka może być znakomitym źródłem informacji o rosyjskich i sowieckich samolotach, śmigłowcach i innych konstrukcjach lotniczych.

THE ROYAL DANISH AIR FORCE

Tøjhusmuseet, Dania, ?

Ta niewielka broszurka to poprawiona i uzupełniona angielskojęzyczna wersja duńskiej książki "Historien om Flyvevabnet", opublikowanej pierwotnie w 1990 roku z okazji 50. rocznicy utworzenia Royal Danish Air Force. Jest to pierwsze w języku angielskim opracowanie omawiające historię duńskiego lotnictwa wojskowego - od jego utworzenia w 1912 roku, poprzez przekształcenie w niezależne Królewskie Duńskie Siły Powietrzne w 1950 roku, aż do lat 80-tych. W kolejnych rozdziałach przedstawiono początki tworzenia duńskiego lotnictwa w pionierskim okresie dziejów lotnictwa, historię lotnictwa armijnego w latach 1912-1940, historię lotnictwa morskiego w latach 1912-1940, okres okupacji niemieckiej w latach 1940-1945, odbudowę lotnictwa wojskowego po zakończeniu II wojny światowej, początek ery odrzutowej w duńskim lotnictwie oraz utworzenie i historię Royal Danish Air Force jako trzeciego - po armii i marynarce wojennej - rodzaju sił zbrojnych Danii. Książkę uzupełniają informacje o uzbrojeniu duńskich samolotów wojskowych, liczne zdjęcia oraz tabelaryczne zestawienie wszystkich typów samolotów używanych przez lotnictwo wojskowe Danii od początku jego istnienia aż do czasów współczesnych.

THE WORLD'S STRANGEST AIRCARFT
A COLLECTION OF WEIRD AND WONDERFUL FLYING MACHINES

MetroBooks, 2001

Bardzo interesująca książka będąca ilustrowanym przewodnikiem po różnych ciekawych, oryginalnych lub z wielu powodów niezwykłych samolotach i śmigłowcach opracowanych w ciągu ostatnich niemal 100 lat historii lotnictwa. W kolejnych rozdziałach zaprezentowano zatem krótko konstrukcje pionierskie, ornitoptery, wielopłaty, latające skrzydła, bezogonowce, samoloty dwukadłubowe, dwupłaty tandem, samoloty z płatem talerzowym, samoloty z kadłubem nośnym, pierścieniopłaty, wielkie łodzie latające, ogromne transportowce, samoloty przenoszone przez inne samoloty, samoloty niesymetryczne, samoloty "niewidzialne" (stealth), pionowzloty czy samoloty pokonujące kolejne bariery prędkości czy wysokości lotu. Zaletą publikacji są przede wszystkim wysokiej jakości zdjęcia (w tym wiele kolorowych) - tekst nie zawiera bowiem szczegółowych danych technicznych, a jedynie ogólne informacje wprowadzające w poszczególne zagadnienia. Mimo to książka może zainteresować wszystkich miłośników "dziwnych" i mało znanych samolotów.

THE XPLANES OF IMPERIAL JAPANESE ARMY & NAVY 1924-45
(NIHON RIKUKAIGUN SHISAKU/KEIKAKUKI 1924-45)
Illustrated Warplane History No.8

Green Arrow, Japonia, 2000

Niezwykle ciekawa książka wydana w Japonii przez znane wydawnictwo Green Arrow w serii Illustrated Warplane History prezentuje mało znane samoloty opracowane w latach 1924-1945 dla japońskiego lotnictwa Armii i Marynarki - samoloty, które pozostały jedynie na etapie projektu lub co najwyżej prototypu. Opis każdego typu uzupełniony został danymi taktyczno-technicznymi (w kilku przypadkach bardzo szczegółowymi) oraz zilustrowany rysunkami i - tam, gdzie to było oczywiście możliwe - także zdjęciami. Wiele rysunków poświęcono także detalom konstrukcji wewnętrznej samolotów, w tym np. zespołom napędowym, uzbrojeniu, wnętrzom kabin i różnym instalacjom. Zawartość tej publikacji zdaje się zadawać kłam rozpowszechnionej opinii, jakoby większość dokumentacji technicznej japońskich samolotów zaginęła lub została zniszczona przed zajęciem kraju porzez wojska amerykańskie w 1945 roku. Książka jest godna polecenia wszystkim miłośnikom mało znanych samolotów, w tym zwłaszcza samolotów japońskich, a jej jedyną istotną wadą dla polskiego czytelnika może być tylko język, w którym została napisana - japoński. Brak jakiegokolwiek streszczenia po angielsku powoduje bowiem, że dociekliwi hobbyści będą musieli zadać sobie dużo trudu w celu zrozumienia jej treści.

Książkę do niniejszego przeglądu otrzymaliśmy dzięki uprzejmości p. Zygmunta Szeremety. Dziękujemy !